Wat houdt de handel en smokkel van wilde dieren en planten in?

De handel wordt aangewakkerd door de wereldwijde vraag naar wilde dieren en hun lichaamsdelen. Het zal je misschien verbazen dat de handel in wilde dieren de op twee na meest voorkomende vorm van georganiseerde misdaad ter wereld is, na de handel in drugs en wapens.

De hoeveelheid geld, mensen en middelen die bij deze grote criminele onderneming betrokken zijn, maakt het een enorme opgave om dit aan te pakken. Internet heeft het voor criminelen alleen maar makkelijker gemaakt om (producten van) wilde dieren over internationale grenzen heen te verkopen en te vervoeren.

IFAW zet zich in om de handel in wilde dieren te bestrijden, dieren over de hele wereld te redden en te beschermen tegen uitbuiting, en natuurlijke leefgebieden te beschermen tegen stropers.

Welke wetten beschermen wilde dieren tegen illegale handel?

Veel dieren worden beschermd door lokale of nationale wetten of internationale verdragen.

Het Verdrag inzake de internationale handel in bedreigde diersoorten (CITES), dat door 185 landen en regionale instanties over de hele wereld wordt nageleefd, deelt kwetsbare diersoorten in op basis van de mate van bescherming die ze nodig hebben. De meest bedreigde diersoorten staan vermeld in Bijlage I, die de internationale handel in deze diersoorten verbiedt. Tijgers, Aziatische olifanten, bultruggen, chimpansees, Maleise beren en geelvleugelara's zijn voorbeelden van soorten die in Bijlage I van CITES staan. Het is dus illegaal om deze dieren uit het wild te halen en hen of hun lichaamsdelen voor commerciële doeleinden te verhandelen.

Afzonderlijke landen en regio's hebben ook hun eigen wettelijke regelingen voor de handel in wilde dieren en hun lichaamsdelen. De Britse Ivory Act maakt bijvoorbeeld de handel in olifantenivoor illegaal.

In de Verenigde Staten (VS) helpt de Endangered Species Act (ESA) om een aantal van de meest bedreigde dieren ter wereld te beschermen tegen stroperij en handel.

De EU Digital Services Act neemt de illegale handel in dieren op in zijn definitie van illegale inhoud. Dit betekent dat zeer grote online platforms – platforms met meer dan 45 miljoen gebruikers in de Europese Unie (EU) – het risico van de verkoop van illegale wilde dieren en hun lichaamsdelen moeten beoordelen, en maatregelen moeten nemen om dit te voorkomen.

Wat doet IFAW tegen de handel in wilde dieren?

De term ‘handel in wilde dieren’ omvat alle aspecten van de illegale handel in wilde dieren. Daarom werkt IFAW op verschillende niveaus om deze handel te stoppen en de dieren die hierdoor lijden te redden en te rehabiliteren.

Voordat ze worden verhandeld en gesmokkeld, worden wilde dieren gestroopt, wat betekent dat ze illegaal worden gedood of uit het wild worden gehaald. Veel dieren worden gedood om hun lichaamsdelen te verhandelen. Zo worden olifanten gedood voor hun slagtanden, neushoorns voor hun hoorns en bonobo's voor hun vlees (ook wel bushmeat genoemd).

Dieren die levend worden gevangen, lijden enorm. Hun ouders of andere soortgenoten worden meestal gedood zodat de jongen kunnen worden gevangen. Smokkelaars houden levende dieren bovendien vaak in krappe, onmenselijke omstandigheden. Hierdoor verspreiden ziektes zich snel, raken dieren gewond en lopen ze trauma's op.

De vraag verminderen

Om de vraag naar deze dieren of dierlijke producten te verminderen, laten we potentiële kopers zien wat voor vreselijke dingen deze dieren meemaken. Onze Not a Pet-campagne laat mensen bijvoorbeeld de verborgen gevaren van het houden van een exotisch huisdier zien, waardoor ze minder snel zullen meedoen aan deze handel.

Stroperij voorkomen

We bieden natuurbeheerders en rangers training, begeleiding, apparatuur en infrastructuur om stroperij bij de bron te stoppen. Ook helpen we gemeenschappen inzien dat het behoud van hun lokale wilde dieren waardevoller is dan de uitbuiting ervan.

Dieren op de juiste manier in beslag nemen

Een specifieke plek waar smokkelaars kunnen worden tegengehouden en dieren kunnen worden gered, is aan een internationale grens, waar wetshandhavers controleposten hebben. Zonder de juiste expertise of procedures weten douaneambtenaren en andere wetshandhavers echter niet hoe ze met deze kwetsbare, getraumatiseerde dieren moeten omgaan. Daarom helpt ons Live Animals Seized in Trade (LAST)-project wetshandhavers om procedures en best practices te implementeren om geredde dieren op de juiste manier te verzorgen.

Via onze Academy of Rescue and Conservation (ARC) bieden we bovendien vernieuwende online cursussen aan waarin medewerkers in de frontlinie leren hoe ze veilig en diervriendelijk kunnen omgaan met levende dieren die in beslag zijn genomen uit de illegale handel. De cursussen maken deel uit van ons Confiscated Animals—Rescue and Enforcement (CARE)-initiatief.

De (online) handel tegengaan

We hebben speciale workshops ontwikkeld om mensen te helpen om illegale diersoorten beter te herkennen, genaamd Detecting Illegal Species through Prevention Training (DISRUPT). Deze workshops geven lokale autoriteiten de kennis en vaardigheden die ze nodig hebben om de handel in wilde dieren te stoppen en CITES-regels te implementeren. Sinds 2007 hebben we duizenden mensen getraind in meer dan 100 cursussen in 40 landen.

In veel gevallen zijn online verkoopsites betrokken bij de handel in wilde dieren. Dit staat bekend als online wildlifecriminaliteit of wildlife cybercrime. IFAW werkt samen met grote online verkoopsites om digitale wildlifecriminaliteit tegen te gaan. In 2018 hebben we samen met WWF, TRAFFIC en 21 bedrijven de Coalition to End Wildlife Trafficking Online opgericht. Deze coalitie heeft al miljoenen advertenties voor bedreigde diersoorten van online platforms verwijderd of geblokkeerd.

Veel advertenties gebruiken alleen afbeeldingen en geen tekstbeschrijvingen van wat er wordt verkocht. Daarom hebben we samen met het Chinese technologiebedrijf Baidu een AI-tool ontwikkeld om afbeeldingen van producten van bedreigde diersoorten te herkennen. De AI Guardian of Endangered Species herkent met een nauwkeurigheid van 75% afbeeldingen van olifantenivoor, tijgerhuid, -hoektanden en -klauwen, en schubdierschubben en -klauwen.

Is de handel in wilde dieren schadelijk voor hun ecosystemen?

Het weghalen van wilde dieren uit hun natuurlijke leefomgeving is enorm schadelijk voor de ecosystemen op onze planeet en heeft grote negatieve gevolgen voor het milieu. De handel in wilde dieren wordt gezien als de op één na grootste bedreiging voor de biodiversiteit, na het verlies van leefgebieden. Biodiversiteit is cruciaal voor het functioneren van individuele ecosystemen en de planeet als geheel.

Als een soort uitsterft, heeft dat gevolgen voor veel meer dan alleen die soort. Elke soort maakt deel uit van een ingewikkelde voedselketen en is belangrijk voor de dieren en planten om hem heen. De handel verstoort de balans in die ecosystemen. Dit leidt tot een domino-effect in de voedselketens, waardoor veel soorten met uitsterven worden bedreigd.

Steuren zijn een goed voorbeeld van dieren die hard worden geraakt door de illegale handel in wilde dieren en die nu met uitsterven worden bedreigd. Ze worden gevangen voor hun kaviaar en vlees, wat verboden is. Volgens IUCN is bijna tweederde van de steuren nu ernstig bedreigd.

Steuren zijn belangrijke graadmeters voor hoe gezond hun ecosysteem is, omdat ze schoon water nodig hebben om te overleven. Steuren zijn ook heel belangrijk omdat ze zorgen voor voedsel voor andere dieren in hun leefgebied en de natuur ondersteunen. Ze helpen onder andere met de productie van biomassa, biologische afbraak en de kringloop van voedingsstoffen.

Naast schade aan de ecosystemen waar de wilde dieren vandaan komen, zorgt de handel er ook voor dat niet-inheemse soorten op nieuwe plekken terechtkomen. In sommige gevallen kunnen wilde dieren die naar een ander land of continent worden verhandeld, daar snel een probleem worden als invasieve soort.

Donkere tijgerpythons zijn een goed voorbeeld. Deze reptielen komen voor in Zuidoost-Azië en werden in de jaren tachtig een populair exotisch huisdier in de VS, maar eigenaren kwamen er al snel achter dat ze te groot en moeilijk te verzorgen waren. Veel mensen lieten ze los in de Everglades in Florida, waar ze jagen op inheemse dieren, waaronder bedreigde diersoorten. Door illegale handel vormen donkere tijgerpythons nu een bedreiging voor dit kwetsbare ecosysteem. In 2012 heeft de VS de import van donkere tijgerpythons verboden. 

Glaskikkers zijn een ander voorbeeld. Door hun unieke uiterlijk zijn deze kleine amfibieën een populair doelwit van de handel in exotische huisdieren, maar dit heeft veel glaskikkersoorten in het wild met uitsterven bedreigd. Omdat ze zo klein zijn en zich goed kunnen verstoppen, zorgt de jacht op glaskikkers voor grote verstoringen in hun leefgebied in het regenwoud.

Door ze uit hun wilde leefomgeving te halen, worden de populaties zwakker en hun genen minder divers. Gelukkig hebben glaskikkers onlangs bescherming gekregen van CITES, mede dankzij inspanningen van IFAW. Nu kunnen er meer gegevens worden verzameld over de handel in deze dieren, wat een cruciale stap is om inzicht te krijgen in de wereldwijde handelsnetwerken die deze soorten uitroeien.

Hoe kun je de handel in wilde dieren tegengaan?

Er zijn verschillende manieren waarop je kunt helpen om de handel in wilde dieren tegen te gaan. Eerst is het belangrijk om te weten welke lokale, nationale en internationale wetten er in jouw omgeving gelden. Als je weet welke soorten je niet mag importeren of exporteren, kun je meer op je hoede zijn voor producten en activiteiten om je heen.

Steun geen instellingen die illegaal verhandelde wilde dieren importeren of exporteren. Vertel je familie en vrienden ook over de gevaren van het houden van exotische huisdieren en hoeveel producten er worden gemaakt van illegaal verhandelde wilde dieren.

Je kunt ook pleiten voor nieuwe wetten die de handel in kwetsbare en bedreigde diersoorten tegengaan. Teken ook onze petities om wilde dieren te beschermen tegen handel en illegale handel.

In dit tijdperk van internet vindt veel handel in wilde dieren online plaats. Veel e-commerce websites (online verkoopsites) hebben de hulp van hun gebruikers nodig om illegale advertenties voor wilde dieren en lichaamsdelen daarvan te verwijderen. Als je online winkelt, zorg er dan voor dat je verdachte advertenties markeert of meldt aan de website.

Als je IFAW wilt helpen bij het bestrijden van de illegale handel in wilde dieren door rangers te steunen, samen te werken met webwinkels, en nieuwe beschermde gebieden te creëren waar kwetsbare dieren kunnen rondtrekken, steun dan ons werk voor wilde dieren.

Weetjes over de handel en smokkel van wilde dieren

Om duidelijk te maken wat de omvang is en wat erbij komt kijken, benoemen we hier een aantal feiten over de smokkel van en handel in wilde dieren.

1. Volgens INTERPOL gaat er jaarlijks tot wel US$ 20 miljard om in de handel in wilde dieren.
2. Elk jaar worden bijna 100 miljoen haaien gedood. Bijna een derde van alle haaiensoorten is met uitsterven bedreigd of bijna bedreigd. Hoewel 46 haaien- en roggensoorten onder CITES worden beschermd, worden veel haaien gevangen voor hun vinnen, omdat die veel geld opleveren en in sommige culturen als delicatesse worden beschouwd.
3. In stropersnetwerken is een kilo neushoornhoorn meer waard dan een kilo goud. De hoorn wordt veel verhandeld omdat er vraag naar is voor traditionele medicijnen en als statussymbool.
4. De handel in niet-gerapporteerde en niet-gereguleerde visserij levert naar schatting US$ 4,2 tot 9,5 miljard per jaar op.
5. Volgens IUCN zijn 958 soorten met uitsterven bedreigd door de handel in wilde dieren.
6. In 1980 leefden er nog 1,2 miljoen Afrikaanse olifanten op het continent, maar vandaag de dag zijn er nog maar minder dan 420.000 over, grotendeels als gevolg van de handel. Olifanten worden vooral gevangen voor hun ivoren slagtanden.
7. Door de handel in tijgers en hun lichaamsdelen zijn deze grote katachtigen uit 95% van hun oorspronkelijke verspreidingsgebied verdwenen.
8. Pangolins worden gezien als de meest verhandelde wilde zoogdieren. Ze worden bejaagd voor hun leer, schubben en vlees. Naar schatting zijn er in de afgelopen tien jaar een miljoen pangolins gestroopt.
9. Voor elke babychimpansee die slachtoffer wordt van de handel in wilde dieren, worden naar schatting tien andere chimpansees gedood.
10. 90% van het ivoor in Los Angeles, VS, is waarschijnlijk illegaal verkregen, zonder dat de meeste kopers dat wisten. Dit blijkt uit een rapport van de Natural Resources Defense Council.
11. Uit onderzoek van IFAW naar de ivoorhandel in Europa bleek dat er in een periode van 23 dagen 1.330 ivoorproducten en vermoedelijke ivoorproducten te koop werden aangeboden. Nadat de Britse Ivory Act in 2022 van kracht werd, bleek uit onderzoek dat er 66% minder advertenties en 33% minder exemplaren op online marktplaatsen werden aangeboden.
12. In 2023 hebben we samen met het Franse Bureau voor Biodiversiteit 1,8 ton ivoor vernietigd om ervoor te zorgen dat deze items nooit meer in de handel terechtkomen. Deze 1.800 kilo staat gelijk aan ongeveer 180 olifanten.

Wil je helpen om een einde te maken aan de illegale handel in wilde dieren en de wrede smokkel van levende dieren? Steun dan nu ons werk.