Hoe alledaagse gesprekken dieren helpen beschermen in China

Haar moeder aarzelde. “Ik begrijp het eigenlijk ook niet.”

Het meisje draaide zich weer naar de olifant en begon het geïllustreerde verhaal naast de opstelling te lezen. Aan de hand van de plaatjes ontdekte ze dat de slagtanden van een olifant niet teruggroeien als het dier ze verliest of als ze worden verwijderd. “Dat is niet eerlijk,” zei ze.

Voordat ze vertrok, vertelde ze haar moeder dat ze wat ze had geleerd wilde delen met een vriendje dat ook van olifanten hield.

Een ontmoeting met een tijger buiten de dierentuin 

Een paar dagen voor Wereldtijgerdag nam juf Zhong haar leerlingen uit de eerste klas van de basisschool mee naar de dierentuin in Shanghai. Ze waren nog maar net bij het tijgerverblijf toen de vragen al begonnen. Waarom hebben tijgers zoveel strepen? Hoeveel vlees eten ze? Kunnen ze zwemmen?

Een kind keek naar een tijger die door het verblijf liep. “Woont de tijger hier altijd?” vroeg hij.

Juf Zhong glimlachte, maar gaf niet meteen antwoord. Ze nam de kinderen mee naar een door IFAW ondersteund evenement over tijgers. In het educatiecentrum werden acht levensgrote illustraties getoond die laten zien hoe groot tijgers kunnen worden. De kinderen gingen naast een afbeelding van een volwassen amoertijger staan en vergeleken hun eigen lengte met die van het dier.

Later verzamelden ze zich op het gras rond een legpuzzel over de natuur. Stukje voor stukje verscheen een groter geheel: een tijger, een Bengaalse tijgerkat, bomen en bos. Terwijl ze naar de laatste stukjes zochten, wees een kind enthousiast naar de puzzel. “Juf Zhong, kijk! De tijger woont hier en de tijgerkat ook.”

Ze vroeg wat er zou gebeuren als sommige bomen verdwenen, of als het hele bos er niet meer zou zijn. De kinderen begrepen dat zowel de tijger als de tijgerkat het bos nodig had om te overleven. “Dus als we hen willen beschermen,” vroeg juf Zhong, “wat moeten we dan nog meer beschermen?”

Eén ivoren voorwerp en het verhaal erachter 

Al jaren staat Huang, vrijwilliger in de dierentuin van Guangzhou, bij het olifantenverblijf om met bezoekers te praten. Hij kent de dieren goed en is gewend aan de vragen van kinderen: hoeveel eet een olifant? Waarom drinkt hij met zijn slurf? Kan hij zijn vrienden herkennen?

Voor Huang zijn deze gesprekken een kans om in te gaan op de nieuwsgierigheid van bezoekers en hen meer te leren over de dieren die ze zien. Toen IFAW een training kwam geven aan de vrijwillige gidsen van de dierentuin, zag Huang een kans om zijn rol verder uit te breiden. De training hielp hem om vanuit natuurbescherming naar olifanten te kijken. Hij leerde dat slagtanden niet zomaar ivoor zijn waarvan je een voorwerp kunt maken: ze zijn onderdeel van de olifant. Maar juist omdat zijn olifanten een doelwit zijn voor stropers. Het verhaal gaat verder dan het dier zelf. Het gaat ook over de handel en de vraag naar ivoor, waardoor een deel van een levend dier wordt omgezet in een product.

De training maakte ook de bredere gevolgen zichtbaar. Illegale ivoorhandel kan de georganiseerde misdaad voeden en olifanten, rangers en lokale gemeenschappen in gevaar brengen. Huang dacht aan een vriend die in Afrika werkt. Vroeger voelde de handel in wilde dieren als iets wat ver van hem afstond. Nu begreep hij dat de vraag naar ivoor gevolgen kan hebben die veel verder reiken dan de mensen die het kopen en verkopen. De dag na de training nam Huang dit verhaal mee tijdens zijn rondleiding. Hij begint nog steeds met het gedrag en de kenmerken van de dieren, maar gaat nu dieper op het onderwerp in. Hij helpt bezoekers het verband te begrijpen tussen ivoren producten, de vraag van consumenten en het stropen van olifanten in het wild.

Door bezoekers te laten zien waar ivoor vandaan komt, moedigt Huang hen aan na te denken over hoe hun keuzes kunnen bijdragen aan de bescherming van olifanten.

Het begint met een vraag 

Voorlichting over natuurbescherming begint vaak met iets eenvoudigs: een dier opmerken. In dierentuinen en musea ontmoeten bezoekers niet alleen individuele dieren, maar krijgen ze ook een inkijkje in de grotere samenhang waarbinnen die dieren deel uitmaken. Een kind vraagt zich af waarom iemand de tanden van een olifant zou willen hebben. Kinderen die samen een bos bij elkaar puzzelen, ontdekken dat een tijger niet alleen staat. Een vrijwilliger leert hoe hij anderen kan helpen verder te kijken dan wat ze zien.

Deze samenwerkingen helpen bezoekers de verbanden te begrijpen tussen individuele dieren, hun leefgebieden en de grotere ecosystemen waarvan ze afhankelijk zijn. Van olifanten en tijgers tot schubdieren en roofvogels: de activiteiten moedigen mensen aan om verder te kijken dan de dieren die ze voor zich zien en stil te staan bij de bedreigingen waarmee dieren in het wild te maken hebben.

Een training duurt misschien maar een paar uur, maar kan veel langer doorwerken. Door vrijwilligers kennis én praktische handvatten te geven, helpen we hen de boodschap van natuurbescherming mee te nemen in hun eigen rondleidingen en gesprekken. Met de kennis en het vertrouwen om deze gesprekken zelf te voeren, kunnen vrijwilligers meer bezoekers bereiken en hen aanmoedigen om wat ze leren met anderen te delen.

Deze samenwerkingen laten zien hoe voorlichting over natuurbescherming verder kan reiken dan één enkel evenement. Wanneer kinderen delen wat ze hebben geleerd en vrijwilligers hun nieuwe kennis gebruiken in gesprekken met bezoekers, krijgen meer mensen inzicht in de bedreigingen voor wilde dieren en in wat zij zelf kunnen doen om die dieren te beschermen.