We moeten nieuwe trends in wildlife-criminaliteit slim aanpakken

De vraag verschuift naar andere soorten

Als je goed kijkt naar de soorten die illegaal worden verhandeld, zie je dat het niet meer alleen om de bekende soorten gaat, zoals olifanten, neushoorns en leeuwen. Er worden tegenwoordig ook andere dieren verhandeld, zoals mieren, vogels, hagedissen en slangen. Een kwart van de illegaal verhandelde dieren bestond tussen 2015 en 2021 uit koralen en krokodillen. Olifanten vormden nog maar 6% van de illegale handel. Slangen en schildpadden waren samen goed voor 8%. De focus verschuift dus van grotere soorten naar minder opvallende dieren.

In mei 2025 was er in Kenia een vonnis van de rechtbank over een netwerk dat mieren smokkelde. Hierdoor kreeg de groeiende dreiging voor minder bekende soorten in Oost-Afrika meer aandacht. Deze historische uitspraak kreeg veel lof van natuurbeschermers. Het laat zien dat de smokkel van wilde dieren en biopiraterij (DNA uit ontwikkelingslanden halen en bewerken tot echte planten bijvoorbeeld) steeds minder gericht zijn op populaire trofeeën zoals neushoornhoorn en olifantenivoor.

In 2024 onderschepten rangers van de Uganda Wildlife Authority (UWA) een pakket in een vrachtwagen op weg naar de Democratische Republiek Congo (DRC). In een onopvallende zak zaten drie levende gabonadders – een van de meest giftige slangensoorten ter wereld. Deze slangen worden gebruikt voor medisch onderzoek naar tegengif en de ontwikkeling van nieuwe medicijnen.

“Naast de slangen hebben we ook gemerkt dat de grijze kroonkraanvogel door smokkelaars naar de DRC wordt gesmokkeld om aan de vraag naar deze vogels als huisdier te voldoen”, zegt Julius Obwona, de officier die verantwoordelijk is voor wetshandhaving en veiligheid in het Queen Elizabeth Conservation Area.

Illegale soorten opsporen dankzij preventieve training

DISRUPT (Detecting Illegal Species through Prevention Training) is een speciale workshop om mensen te leren hoe ze de handel in wilde dieren kunnen stoppen. In juni 2025 heeft IFAW een vijfdaagse DISRUPT-training gegeven op de internationale luchthaven Bole in Addis Abeba, een van de drukste doorvoerhavens van Afrika voor vracht en passagiers. Deze luchthaven wordt steeds vaker gebruikt voor de illegale handel in wilde dieren.

In samenwerking met partners zoals de Ethopische Wildlife Conservation Authority, de nationale inlichtingendienst en douaneambtenaren hebben we 25 functionarissen getraind in essentiële vaardigheden: het herkennen van gesmokkelde producten van wilde dieren en planten, het controleren van CITES-vergunningen, het opsporen van specifieke smokkeltechnieken, en het uitvoeren van financiële onderzoeken.

Tijdens een veldbezoek kwamen de functionarissen echte zendingen met wilde dieren en planten tegen, sommige met geldige vergunningen, andere met serieuze alarmsignalen. Eerder dat jaar werden olifantenslagtanden zonder CITES-documentatie in beslag genomen, maar een paar dagen later weer vrijgegeven met een twijfelachtige vergunning. Dit soort momenten laten zien dat er betere opsporing, strengere controles van vergunningen, en samenwerking tussen instanties nodig zijn. We hebben vooruitgang geboekt, maar er is nog meer steun nodig.

In mei 2025 hebben we een workshop georganiseerd in Moyale, een grensstad tussen Kenia en Ethiopië. Door militaire functionarissen, douane-instanties en overheidsfunctionarissen uit beide landen bijeen te brengen, werd tijdens de training duidelijk hoe belangrijk het is dat alle partners alert blijven, informatie delen en trends volgen die criminelen gebruiken om illegale wilde dieren over de grens te smokkelen.

Deze trainingen benadrukten het belang van samenwerking en informatie-uitwisseling tussen politie, justitie, bosbouw en natuurbeheerders. Samen kunnen trends in criminele activiteiten worden gevolgd en kan er efficiënter worden opgetreden tegen criminele organisaties, vooral langs kwetsbare grenzen. “Regelmatige communicatie tussen instanties over grenzen heen helpt hen om in te spelen op veranderingen in de vraag”, zegt Samuel Mutahi, Senior Wildlife Crime Officer bij IFAW. “Vandaag smokkelen criminelen mieren, maar morgen kunnen het hagedissen zijn. Daarom moeten we autoriteiten over grenzen heen trainen om alert te zijn en informatie te delen.”

Levende dieren redden uit de handel

Vaak onderscheppen autoriteiten levende dieren die worden verhandeld op luchthavens, in zeehavens en bij verkeerscontroles. Dankzij ons LAST-project (Live Animals Seized in Trade) krijgen deze diersoorten een tweede kans om te overleven en mogelijk terug te keren naar het wild.

In juli 2025 heeft IFAW 23 wetshandhavers van de Uganda Wildlife Authority en de Uganda Revenue Authority de middelen en vaardigheden gegeven die ze nodig hebben om procedures en de beste methodes toe te passen om goed voor geredde dieren te zorgen. Deze training beschermt de in beslag genomen wilde dieren als bewijsmateriaal, wat helpt bij het succesvol vervolgen van smokkelaars van wilde dieren. Het zorgt ook dat de dieren gezond en veilig blijven en uiteindelijk terug kunnen naar het wild, waar ze thuishoren.

Steun bieden op het gebied van online criminaliteit en forensisch onderzoek

Om de capaciteit te vergroten van de wildlife-autoriteiten om misdrijven tegen wilde dieren te onderzoeken en te vervolgen, heeft IFAW digitale forensische apparatuur aangeschaft voor de KWS (Kenya Wildlife Service) Forensic Laboratory in Nairobi, Kenia. Voordat er digitaal forensisch onderzoek werd gebruikt, zeiden criminelen die betrapt werden met bushmeat vaak dat het rundvlees was.

Dankzij deze speciale apparatuur kunnen de agenten van Kenya Wildlife Service nu bewijs leveren dat het om illegaal verkregen bushmeat gaat. Dit bewijs is geschikt om te worden gebruikt in rechtszaken. Het forensisch lab helpt bij het streng vervolgen van wildlifecriminaliteit, om het doden en smokkelen van wilde dieren in Kenia tegen te gaan.