De verborgen prijs van veelbekeken apenvideo's

Het nieuwe rapport van AZA, IFAW en WWF over de online handel in primaten in de Verenigde Staten laat zien hoe wijdverspreid deze content tegenwoordig is. In slechts zes weken tijd hebben onderzoekers meer dan 1.130 berichten gedocumenteerd waarin op sociale mediaplatforms minstens 1.600 levende primaten te koop werden aangeboden.

Hoewel de omvang aanzienlijk is, is het net zo belangrijk om te beseffen hoe makkelijk dit soort schijnbaar onschuldige of ‘schattige’ content de realiteit van de uitbuiting van wilde dieren kan verhullen.

Lees de volledige bevindingen in het (Engelstalige) rapport.

Het begint met wat mensen zien

Voor veel mensen begint het hele traject al lang voordat ze überhaupt op zoek gaan naar een dier. Sociale media zijn erop gericht om binnen enkele seconden de aandacht te trekken, en content met jonge aapjes is daar heel goed in. Hun kleine formaat, veelzeggende blikken en hechte band met mensen kunnen meteen emotionele reacties oproepen, zoals nieuwsgierigheid, affectie en een gevoel van vertrouwdheid.

Wat je op die momenten niet ziet, is de context achter de beelden.

Achter veel van deze video’s gaan praktijken en omstandigheden schuil die in strijd zijn met dierenwelzijn. Dieren worden op jonge leeftijd van hun moeder gescheiden, worden zeer gestrest tijdens het vangen en vervoeren, en leven in een huiselijke omgeving waarin niet kan worden voldaan aan hun complexe sociale en natuurlijke behoeften.

In sommige gevallen worden dieren fysiek bewerkt, bijvoorbeeld door het pijnlijk verwijderen van tanden om het vermeende risico voor mensen te verminderen. Deze harde realiteit komt zelden naar voren in de content die online wordt getoond.

Zonder deze context moeten kijkers zelf interpreteren wat ze zien. Een rustig dier wordt gezien als goed verzorgd. Een ogenschijnlijk liefdevolle interactie wordt gezien als normaal.

Na verloop van tijd kan herhaalde blootstelling aan dit soort content als normaal gaan lijken. Hierdoor verandert de beeldvorming van primaten: van wilde dieren met zeer specifieke behoeften naar dieren die geschikt lijken als gezelschap voor mensen.

Wanneer zichtbaarheid leidt tot interesse

Blootstelling aan dit soort content kan ook je online gedrag beïnvloeden.

Zoektermen als ‘baby-aapje adopteren’ of ‘aapje te koop’ leveren een flink aantal resultaten op via sociale media en online platforms. In deze fase speelt je beeldvorming een belangrijke rol bij de manier waarop je de informatie interpreteert. De zichtbaarheid van advertenties kan je laten denken dat het legaal is, en termen als ‘adoptie’ of ‘herplaatsing’ (vaak tegen betaling) geven de indruk dat het om een ethische of onschuldige transactie gaat.

Vaak versterken verkopers dit beeld door zichzelf te presenteren als verzorgers die op zoek zijn naar een verantwoordelijk thuis voor de dieren, in plaats van als deelnemers aan een commerciële handel in wilde dieren.

Emotionele prikkels spelen ook een rol bij de besluitvorming. Het kan heel aantrekkelijk zijn om een band op te bouwen met een heel intelligent dier of om iets te kopen dat als zeldzaam of bijzonder wordt gezien. Dit gevoel wordt vaak versterkt door dringende verkooppraatjes, zoals dat er maar een beperkt aantal dieren beschikbaar is. Dit kan mensen stimuleren om snel een beslissing te nemen, zonder goed na te denken over de gevolgen voor het welzijn van het dier op de lange termijn.

Bij al deze interacties blijft er een grote tekortkoming bestaan: er is weinig duidelijkheid over waar het dier vandaan komt en of de koper wel geschikt is om op de lange termijn voor het dier te zorgen.

De realiteit achter het houden van apen

Naarmate primaten ouder worden, nemen hun fysieke kracht, de complexiteit van hun gedrag en hun sociale behoeften toe. Situaties die in eerste instantie nog goed te beheersen lijken, kunnen steeds moeilijker worden. Dit kan risico's voor het welzijn van zowel het dier als de verzorger met zich meebrengen.

Tegen de tijd dat deze uitdagingen zichtbaar worden, zijn de gevolgen vaak al ernstig.

Alle individuele gevallen dragen bovendien bij aan een grotere vraag, waardoor er steeds meer dieren uit het wild worden gehaald of in ongeschikte omstandigheden worden gefokt. De gevolgen raken het welzijn van individuele dieren en er komt meer druk op de wilde populaties. Dit brengt weer extra risico's met zich mee, zoals de verspreiding van ziektes, verstoring van het ecosysteem en extra werk voor wetshandhavers.

Als dieren in beslag worden genomen of worden afgestaan, wordt de langdurige zorg bovendien vaak overgedragen aan opvangcentra. Die moeten met erg beperkte middelen werken, terwijl ze wel levenslange, gespecialiseerde zorg moeten bieden.

Waar verandering mogelijk is

Mensen stappen niet van de ene op de andere dag over van het online bekijken van dierenfilmpjes naar het kopen van een exotisch huisdier. Er zijn verschillende momenten in dat traject waarop hun beleving, beslissingen en gedrag beïnvloed kunnen worden.

Online platforms beïnvloeden wat gebruikers te zien krijgen en hoe de inhoud wordt gepresenteerd. Zoekmachines kunnen de handel in wilde dieren toegankelijker maken, of juist informatie bieden die de wettelijke realiteit en welzijnsaspecten weergeeft. Ook het publieke bewustzijn speelt een cruciale rol bij het vormen van interpretaties, vooral bij het onderscheid tussen entertainment en het daadwerkelijke uitbuiten van wilde dieren.

Meer inzicht in deze dynamiek is essentieel om de vraag te verminderen. Het aanpakken van misvattingen en de algemeen geaccepteerde ideeën die aan de basis liggen van de interesse in primaten als huisdier, is essentieel om het leed al bij de bron te voorkomen. Hier is gecoördineerde actie op het gebied van communicatie, overheidsbeleid en het beheer van digitale platforms van cruciaal belang.

IFAW's nieuwste rapport belicht zowel de omvang van de online handel in primaten in de Verenigde Staten als de risico's die dit met zich meebrengt voor dieren, mensen en ecosystemen. Belangrijk is dat het ook een kans onder de aandacht brengt: door de vraag en de beeldvorming bij de bron aan te pakken, is het mogelijk om dierenleed terug te dringen en ervoor te zorgen dat primaten blijven waar ze thuishoren – in het wild.