Bewoners van het eiland Pate beschermen zeedieren door plastic afval te recyclen

Natuurbescherming door de lokale gemeenschap 

PRATI brengt 30 leden van de lokale gemeenschap samen, onder wie 19 vrouwen en 21 jongeren. Samen zoeken zij naar manieren om de zee en het leven daarin te beschermen en tegelijkertijd nieuwe inkomstenbronnen te ontwikkelen.

De groep runt een gemeenschapsrestaurant, helpt bij bezoeken aan historische ruïnes, zamelt plastic afval in, oogst geneeskrachtige kruiden, verzamelt honing, maakt traditionele voorwerpen van mangrovehout en kweekt krabben. Deze activiteiten zorgen voor verschillende inkomstenbronnen en maken de gemeenschap minder afhankelijk van de visserij.

“PRATI laat zien dat lokale gemeenschappen zelf het voortouw kunnen nemen in natuurbescherming. Plastic afval heeft waarde en met de juiste ondersteuning kunnen gemeenschappen daar inkomsten uit halen”, zegt Lilian Mulupi, manager van het mariene programma van IFAW in Oost-Afrika.

Leden van de gemeenschap verdienen 15 Keniaanse shilling per kilo plastic flessen en 10 shilling per kilo hard plastic. Van hun opbrengst doneren ze ook één shilling aan opruimacties onder leiding van lokale strandbeheergroepen.

“Vroeger gooiden we afval in zee of in verlaten gebouwen, maar die houding verandert. Flipflopi heeft ons geleerd dat plastic schadelijk is voor vissen en andere zeedieren, en dat schone stranden toeristen aantrekken”, vertelt Noor Twalim Mohammed, secretaris van PRATI.

Plasticvervuiling aanpakken om zeedieren te beschermen 

Tussen augustus 2025 en maart 2026 zamelden gemeenschappen op het eiland Pate 18,1 ton plastic afval in. Naar schatting was ongeveer de helft daarvan afkomstig uit zee en uit de kustgebieden.

Het afval wordt op vijf locaties op het eiland verzameld, gesorteerd, in zakken gedaan en tot balen geperst. Vervolgens wordt het per vrachtschuit naar het recyclingcentrum van Flipflopi op het vasteland van Lamu vervoerd. De boot maakt twee tot drie tochten per maand en vervoert per tocht maximaal 1,5 ton afval.

Er worden onder meer vistouwen, waterflessen, raffiazakken en harde kunststoffen ingezameld. IFAW draagt bij aan de salarissen van het achtkoppige team dat het afval verwerkt en aan de kosten voor vervoer, elektriciteit, onderhoud en andere projectuitgaven.

Voor eilandgemeenschappen vormt plasticvervuiling een steeds groter probleem. Er zijn weinig voorzieningen om afval in te zamelen en te verwerken, waardoor het in zee kan belanden. Op Pate en andere eilanden in de regio spoelt ook plastic afval aan dat door zeestromingen wordt meegevoerd. Zo worden op de stranden van het Kiunga Marine National Reserve flessen uit andere landen aangetroffen.

Lamu herbergt een belangrijk marien ecosysteem met diverse koraalriffen en meer dan 60% van alle mangrovebossen in Kenia. Er leven onder meer zeeschildpadden en de ernstig bedreigde doejong. Plastic en ander afval in zee kunnen grote gevaren vormen voor deze dieren.

Maar alleen het opruimen van stranden is niet genoeg. Er blijft plastic in zee terechtkomen dat zich langs de Oost-Afrikaanse kust verspreidt. Beter afvalbeheer en maatregelen tegen plasticvervuiling zijn daarom essentieel.

“Er is beleid nodig op gemeentelijk, nationaal en regionaal niveau om de productie, het gebruik en de verwerking van plastic in goede banen te leiden. Ook moeten we voorzieningen voor afvalbeheer aanleggen in eilandgebieden zoals Lamu en het plasticprobleem bij de bron aanpakken”, zegt Ben Wandago, directeur van IFAW in Kenia.

Op Pate laat de lokale gemeenschap zien hoe de bescherming van zeedieren hand in hand kan gaan met nieuwe kansen voor bewoners. Een poort van gerecycled plastic is meer dan een symbool van het verleden. Het is een concreet voorbeeld van hoe gemeenschappen afval kunnen omzetten in iets waardevols en tegelijkertijd de zee en het leven daarin beschermen, waarvan zij zelf afhankelijk zijn.