Wilde dieren slachtoffer van verwoestende natuurbranden in Spanje

Jarenlang natuurbehoud beschermt wilde dieren tegen natuurbranden

16 september 2026

Terwijl de teams van GREFA zich blijven inzetten bij de verwoestende natuurbranden in Midden-Spanje, wordt het steeds duidelijker wat de gevolgen zijn voor enkele van de meest kwetsbare dieren in de regio.

De branden troffen eind juli Sierra Oeste de Madrid en aangrenzende gebieden in Ávila en Toledo. Tienduizenden hectares gingen in vlammen op. Broedgebieden, voedselgebieden en belangrijke ecologische verbindingsroutes liepen hierdoor schade op.

Onder de getroffen gebieden bevinden zich leefgebieden van bedreigde diersoorten die GREFA al tientallen jaren probeert te beschermen. Het gaat onder andere om monniksgieren, havikarenden, Spaanse keizerarenden en steenarenden.

Hoop voor havikarenden midden in de verwoesting

De branden hebben verschillende gebieden bereikt waar havikarenden leven in Sierra Oeste de Madrid. Daar doet GREFA uitgebreid controle- en herintroductiewerk. Deze langdurige inspanningen hebben ervoor gezorgd dat de soort niet uit de regio Madrid is verdwenen. Ze hebben ook bijgedragen aan het voortdurende herstel ervan. Het is bemoedigend dat uit het toezicht tot nu toe blijkt dat er geen havikarenden door de branden zijn omgekomen.

De situatie voor de monniksgieren is zorgwekkender. Sommige kuikens hadden hun nest nog niet verlaten toen de branden uitbraken. Dit gold onder andere voor de grote broedkolonie in de Iruelas-vallei in Ávila. Het beschermde leefgebied daar is zwaar aangetast. Ook kuikens uit kolonies in Sierra Oeste de Madrid en de omliggende gebieden zijn getroffen.

Er zijn verschillende gewonde monniksgierkuikens voor behandeling opgenomen in GREFA's dierenziekenhuis, net als andere wilde dieren die brandwonden en verwondingen hebben opgelopen. Voor soorten die al met uitsterven worden bedreigd, kan het verlies van broedvogels, jongen en kostbare leefgebieden nog lang nadat de vlammen zijn gedoofd gevolgen hebben.

GPS-tracking helpt teams om snel te reageren

De technologie die GREFA gebruikt voor hun langetermijnwerk op het gebied van natuurbehoud, ondersteunt ook het werk van reddingsteams.

Veel dieren die GREFA in de gaten houdt, zijn uitgerust met GPS-zenders. Hierdoor kunnen teams hun bewegingen volgen terwijl branden zich verspreiden. Ze kunnen ook mogelijke problemen signaleren en reddingsacties coördineren als dieren in gevaar zijn.

Deze hulpmiddelen worden gebruikt om wildpopulaties te monitoren en te herstellen. Ze blijken ook van onschatbare waarde tijdens een noodsituatie. Dit laat zien hoe langetermijninvesteringen in natuurbehoud de rampenrespons kunnen versterken.

Gieren volgen tijdens de branden

Een van de nesten die nauwlettend in de gaten werd gehouden, was van Escobalón. Dit is een volwassen monniksgier die GREFA al sinds 2009 volgt, samen met zijn jong. Toen de brand dichterbij kwam, vreesde het team dat het jonge vogeltje in de val zou raken. Gelukkig hebben beide vogels het overleefd. Op een opmerkelijke foto is te zien hoe het jong zich stevig aan het nest vastklampt naast zijn ouder, terwijl een helikopter vlakbij water loost.

Helaas waren niet alle jonge gieren ongedeerd. Het dierenziekenhuis van GREFA kreeg nog een jong binnen dat tijdens de branden uit het nest was gevallen. De jonge vogel heeft het overleefd, maar liep brandwonden en andere verwondingen op. Hij wordt nu behandeld en ondergaat een periode van rehabilitatie. Het team hoopt dat hij, zodra hij helemaal hersteld is, weer in het wild kan worden vrijgelaten.

Elk dier draagt bij aan natuurbehoud

Elk van deze vogels is belangrijk. Monniksgieren zijn op de rode lijst van IUCN aangemerkt als kwetsbaar. Door individuele broedvogels en hun jongen te beschermen, dragen we bij aan het herstel en de veerkracht van de hele populatie.

Hun verhalen laten ook zien hoe waardevol natuurbehoudswerk is dat al lang voordat er een ramp toeslaat, wordt gedaan. Dankzij jarenlange monitoring wist GREFA precies waar de kwetsbare vogels zich bevonden toen de branden uitbraken. Ze konden die informatie delen met de brandweer.

De teams van GREFA blijven de getroffen gebieden in kaart brengen en zorgen voor de dieren die in hun wilde dieren-ziekenhuis worden opgenomen, met steun van IFAW. Wij blijven hier updates delen terwijl onze partners de getroffen dieren blijven verzorgen.

IFAW steunt noodhulp nu branden een bedreiging vormen voor wilde dieren en hun leefgebieden

25 augustus 2026

Natuurbranden in heel Spanje brengen wilde dieren, gemeenschappen en leefgebieden in gevaar tijdens opnieuw een heftige zomer vol extreme hitte en branden.

In de regio Madrid zijn gebieden bedreigd waar wilde dieren naast mensen leven. De dieren raakten gewond, ontheemd of hadden spoedeisende hulp nodig. Op 23 juli brak er een grote brand uit in San Martín de Valdeiglesias. Er moest dringend hulp worden geboden aan de dieren in de getroffen gebieden.

IFAW biedt noodhulp aan GREFA (Grupo de Rehabilitación de la Fauna Autóctona y su Hábitat), een organisatie voor het redden en rehabiliteren van wilde dieren. Zij zijn een cruciaal onderkomen geworden voor wilde dieren die door de branden zijn getroffen.

Sinds de noodsteun van IFAW hebben al 71 wilde dieren hulp van GREFA nodig gehad als gevolg van de branden. Daaronder zijn 45 gewonde of bedreigde dieren die direct in het dierenziekenhuis van GREFA zijn opgenomen, en 26 dieren die zijn geëvacueerd uit voorlichtingscentra en dierentuinen die door de noodsituatie werden bedreigd.

17 soorten wilde dieren hebben spoedeisende zorg nodig

De 45 gewonde of bedreigde dieren die bij GREFA zijn opgenomen, behoren tot 17 verschillende soorten. Dit laat zien hoe een natuurbrand invloed kan hebben op de wilde dieren in een heel gebied.

Onder deze dieren bevinden zich huiszwaluwen, boerenzwaluwen, houtduiven, Europese bijeneters, huismussen en andere vogels. GREFA heeft ook roofvogels opgevangen, waaronder twee monniksgieren, een rode wouw, een wespendief, een kerkuil en een steenuil. Ook zoogdieren hadden hulp nodig, zoals een ree, een damhert, een steenmarter en een wild zwijn.

Elk dier vormt een andere uitdaging voor de dierenartsen en verzorgers van GREFA. Sommige dieren hebben directe medische zorg nodig, terwijl andere een langdurig revalidatieproces moeten doorlopen voordat ze weer in het wild kunnen worden vrijgelaten.

Elk dier telt, en bij bedreigde soorten kan het redden van één dier zelfs bijdragen aan het herstel van de hele populatie. Roofvogels, insectenetende vogels, aaseters en zoogdieren spelen allemaal een eigen rol in gezonde ecosystemen. Het helpen overleven en herstellen van wilde dieren is een belangrijk onderdeel van het herstellen van landschappen na een ramp.

Een veilig toevluchtsoord voor de branden

GREFA doet momenteel veel meer dan gewonde wilde dieren verzorgen.

Toen andere dierenopvangcentra gevaar liepen door de branden, werden er nog eens 26 wilde dieren naar GREFA geëvacueerd om ze in veiligheid te brengen. Het ging vooral om roofvogels, waaronder een steenarend, een havikarend, een slechtvalk, een oehoe, een vale gier, zwarte wouwen, kerkuilen, torenvalken en andere wilde dieren.

IFAW biedt noodhulp

In actie komen bij deze natuurbranden legt extra druk op het personeel, het ziekenhuis en de middelen van GREFA. Daarom verstrekt IFAW noodfinanciering om hun werk te ondersteunen.

Onze steun helpt bij het dekken van de extra kosten die worden gemaakt voor het redden van wilde dieren, hun medische behandeling en herstel, het vervoer, dierenvoeding en dagelijkse verzorging, personeel, en tijdelijke quarantaine.

Voor een dier dat in een natuurbrand terechtkomt, is redding vaak slechts de eerste stap. Afhankelijk van de verwondingen kan hij gespecialiseerde diergeneeskundige behandeling nodig hebben, gevolgd door dagen, weken of mogelijk maanden rehabilitatie.

Door organisaties zoals GREFA te steunen, helpen we ervoor te zorgen dat getrainde lokale hulpverleners over de middelen beschikken om in actie te komen wanneer dieren hen het hardst nodig hebben. Dit begint vanaf het moment dat een dier wordt gemeld of gered, gaat door tijdens de behandeling, en eindigt waar mogelijk met de uiteindelijke terugkeer in het wild.

Dieren helpen in een veranderend klimaat

Natuurbranden kunnen nog lang nadat de vlammen zijn gedoofd gevolgen hebben voor wilde dieren. Dieren die het hebben overleefd, kunnen gewond zijn of uit hun leefgebied zijn verdreven. Bovendien kunnen ze door het verlies van vegetatie zonder voedsel, water, beschutting en broedplaatsen zitten, waarvan ze afhankelijk zijn voor hun overleving.

Deze gevolgen zorgen ook voor toenemende druk op de mensen die zich inzetten om deze dieren te beschermen. Reddingsteams voor wilde dieren, dierenartsen, dierenverzorgers, vrijwilligers en lokale gemeenschappen kunnen allemaal een rol spelen bij het helpen overleven en herstellen van deze dieren.

Aangezien extreem weer het risico op rampen én de ernst ervan in veel delen van de wereld vergroot, wordt het steeds belangrijker om te investeren in lokale capaciteit voor noodhulp. IFAW werkt samen met lokale partners om ervoor te zorgen dat expertise en middelen beschikbaar zijn op de plekken waar ze het grootste verschil kunnen maken voor dieren en gemeenschappen.

In Spanje betekent dit dat we GREFA ondersteunen terwijl hun teams doorgaan met de zorg voor wilde dieren die zijn getroffen door de bosbranden deze zomer.