Aardbeving en natuurbranden in Indonesië: lokale hulpdiensten komen in actie

Deze timing laat nog maar eens zien waarom paraatheid en het opbouwen van lokale responscapaciteit zo belangrijk zijn. Als er rampen gebeuren, zijn lokale organisaties en getrainde hulpverleners vaak degenen die snel in actie kunnen komen voor dieren en gemeenschappen.

Ondertussen blijft de situatie rond de natuurbranden in West-Kalimantan nijpend. In Sungai Paduan staan drie van de vier dorpsbossen in brand en heeft het vuur de rand van het vierde bos bereikt. De vlammen zijn tot op ongeveer 300 meter van een patrouillekamp gekomen, terwijl elders in het gebied de branden steeds dichter bij huizen komen. Deze overgebleven bossen zijn een belangrijk toevluchtsoord geworden voor orang-oetans die door eerder verlies van leefgebied zijn verdreven; uit monitoring blijkt dat hun aantal in Sungai Paduan in slechts drie jaar tijd meer dan verdubbeld is.

IFAW stuurt noodhulp naar West-Kalimantan

IFAW geeft twee noodsubsidies om lokale partners en brandbestrijdingsteams uit de gemeenschap te helpen meteen in actie te komen en cruciale leefgebieden van wilde dieren in West-Kalimantan te beschermen. Eén subsidie voor Yayasan Inisiasi Alam Rehabilitasi Indonesia (YIARI) zal de branddetectie en -bestrijding versterken in het bos van het dorp Pematang Gadung, een door de gemeenschap beheerd veengebied van meer dan 7.000 hectare waar naar schatting 200 Borneose orang-oetans leven.

Een tweede subsidie aan het Gunung Palung Orangutan Conservation Program (GPOCP) ondersteunt teams die branden bestrijden in het hele beschermde gebied, waaronder de ernstig bedreigde dorpsbossen van Sungai Paduan.

Bij beide hulpacties zorgt de financiering van IFAW ervoor dat lokale brandweerlieden de nodige middelen krijgen, zoals pompen en slangen, beschermende uitrusting, brandstof en vervoer, personeelsondersteuning, communicatiemiddelen en andere benodigdheden voor in het veld. In Sungai Paduan, waar het gebrek aan toegankelijk water de brandbestrijding ernstig belemmert, helpt de financiering ook bij het opzetten van betrouwbare waterpunten, zodat de teams de brandlijn kunnen blijven verdedigen.

Een cruciaal toevluchtsoord voor bedreigde orang-oetans

Enkele van de ergste branden woeden in het bosgebied rond het dorp Sungai Paduan, dat deel uitmaakt van een belangrijke orang-oetancorridor in het Mendawak-landschap ten noorden van het Gunung Palung Nationaal Park.

Bescherming van wilde dieren in Pematang Gadung

Verder naar het zuiden in West-Kalimantan is er nog een initiatief van de lokale gemeenschap gaande in het dorpsbos van Pematang Gadung.

Meer dan 7.000 hectare door de gemeenschap beheerd veengebied aan de kust biedt een leefgebied voor naar schatting 200 Borneose orang-oetans. Het bos herbergt ook bedreigde diersoorten, zoals neusapen, zilverlangoeren, Borneose gibbons, Sunda-nevelpanters en talloze vogel- en zoetwaterdieren.

Het is een gebied waar lokale gemeenschappen al jaren hard werken aan bescherming en herstel. Sinds 2016 zijn er via herstelinitiatieven meer dan 300 hectare beplant met ruim 150.000 bomen, terwijl gezamenlijke inspanningen voor natuurbehoud hebben geholpen om ongeveer 7.000 hectare bos met hoge natuurwaarde intact te houden.

Veenbranden vormen een bijzondere bedreiging voor deze vooruitgang. In aangetast of uitdrogend veen kan vuur zich ondergronds verspreiden en weer de kop opsteken, zelfs als het al lijkt te zijn gedoofd. Vroegtijdige detectie en snelle bestrijding zijn daarom cruciaal, net als het terugkeren naar de getroffen gebieden om te controleren of het vuur niet opnieuw oplaait.

IFAW ondersteunt Yayasan Inisiasi Alam Rehabilitasi Indonesia, ook wel bekend als YIARI, en hun lokale partners om de brandbestrijdingscapaciteit in Pematang Gadung te versterken tijdens deze meest kritieke maanden van het droge seizoen.

Gemeenschappen die hun bossen beschermen

Onder degenen die zich inzetten voor de bescherming van Pematang Gadung bevinden zich de vrouwen van The Power of Mama, een door de gemeenschap geleid initiatief voor brandbestrijding en bosbescherming dat wordt ondersteund door YIARI.

De groep werkt samen met andere lokale hulpverleners om brandgevaarlijke gebieden in de gaten te houden, bedreigingen te signaleren en branden te helpen blussen voordat ze zich verspreiden. Hun ervaring laat zien welke impact lokale paraatheid kan hebben. Alleen al in 2025 hebben leden van The Power of Mama zes grote branden geblust en geholpen voorkomen dat meer dan 150 andere branden zich verder verspreidden.

De noodhulp van IFAW zorgt ervoor dat de lokale brandbestrijdingsteams gedurende het huidige brandseizoen goed uitgerust, mobiel en paraat blijven. De financiering gaat naar essentiële brandbestrijdingsuitrusting, pompen en slangen, persoonlijke beschermingsmiddelen, reparaties, vervoer, brandstof, communicatie en veldbenodigdheden.

Hoe belangrijk deze middelen zijn, blijkt vooral in Sungai Paduan, waar toegang tot water een van de grootste uitdagingen is geworden voor brandweerlieden. Sommige branden woeden in gebieden zonder rivieren of kanalen in de buurt, en buurtbewoners proberen al naar water te graven terwijl de teams bezig zijn de branden onder controle te krijgen.

IFAW steunt GPOCP om deze dringende behoeften aan te pakken. Met de financiering kunnen betrouwbaardere waterpunten worden aangelegd door tot aan het grondwaterpeil te boren, extra slangen en brandbestrijdingsmateriaal worden geleverd, personeel in het veld worden ondersteund en beschermingsmiddelen voor hulpverleners worden verstrekt. Dankzij langere slangen kunnen waterpunten op veiligere plekken worden aangelegd, terwijl brandweerlieden toch branden op honderden meters afstand kunnen bereiken.

Paraatheid is cruciaal als er een ramp toeslaat

De gebeurtenissen die zich momenteel tegelijkertijd in heel Indonesië afspelen, laten zien dat de rampenrespons allerlei vormen kan aannemen. Hoewel de noodhulp van IFAW nu vooral naar de bestrijding van de natuurbranden in West-Kalimantan gaat, helpt ons werk op het gebied van rampenparaatheid samen met COP om de vaardigheden en capaciteit te versterken van lokale hulpverleners die in actie kunnen komen als er een noodsituatie ontstaat.

Toen ik zag hoe deelnemers aan de training meteen in actie kwamen om te helpen bij de aardbevingshulp, werd me meteen duidelijk dat paraatheid geen abstracte oefening is. Lokale hulpverleners wonen en werken in de gemeenschappen die risico lopen, en hun vermogen om snel te handelen kan een cruciaal verschil maken als er een ramp toeslaat.

Dieren beschermen voordat ze gered moeten worden

Rampenrespons voor wilde dieren wordt vaak geassocieerd met het redden en verzorgen van dieren nadat ze gewond zijn geraakt. In West-Kalimantan is er een kans om eerder in te grijpen door gemeenschappen te helpen voorkomen dat branden het leefgebied vernietigen waar wilde dieren van afhankelijk zijn.

Voor een orang-oetang die in een van deze bossen leeft, betekent het beschermen van het leefgebied het behouden van de bomen die voedsel, onderdak, routes door het bos en plekken bieden om hun jongen groot te brengen. Dezelfde bossen bieden onderdak aan veel andere diersoorten en ondersteunen de gemeenschappen die een actieve rol hebben genomen in het beheer en de bescherming ervan.

Ze zijn ook belangrijk voor het klimaat. Naar schatting bevatten Pematang Gadung en de aangrenzende bossen ongeveer 40 miljoen ton opgeslagen koolstof. Het beschermen van koolstofrijke veengebieden tegen brand kan dus goed zijn voor de dieren en de gemeenschappen, en tegelijk helpen voorkomen dat grote hoeveelheden koolstof in de atmosfeer terechtkomen.

De mensen die zich inzetten om deze bossen te beschermen, spelen een centrale rol in die inspanning. Brandweerlieden uit de gemeenschap brengen lokale kennis en ervaring mee, waardoor ze bedreigingen kunnen herkennen en snel kunnen reageren, terwijl natuurbeschermingsorganisaties zorgen voor de coördinatie, expertise en langdurige relaties die nodig zijn om hun werk te ondersteunen.

Via noodhulp aan YIARI en GPOCP helpt IFAW deze lokaal geleide aanpak te versterken in twee bedreigde gebieden in West-Kalimantan. Door gemeenschapsbrandweerlieden te helpen aan de apparatuur, het water, de beschermende uitrusting en de operationele ondersteuning die ze nodig hebben, kunnen we helpen om individuele dieren, belangrijke populaties wilde dieren en de bossen te beschermen waar zowel mensen als dieren van afhankelijk zijn.