IFAW breidt hulp uit bij natuurbranden op Borneo nu orang-oetans hun leefgebied verliezen

19 augustus 2026

Nu branden de bossen en gemeenschappen in het Indonesische deel van Borneo blijven bedreigen, breidt IFAW haar noodhulp uit met een derde subsidie om de redding en rehabilitatie van wilde dieren en de bestrijding van de branden te ondersteunen.

Langdurige droogte en omstandigheden die zijn veroorzaakt door El Niño hebben het brandgevaar vergroot. Hierdoor zijn aangetaste bossen extra kwetsbaar geworden. Naarmate de branden zich verspreiden en leefgebieden onveilig worden, kunnen wilde dieren gedwongen worden om naar onbekende gebieden te trekken en dichter bij gemeenschappen te komen. Dit vergroot de risico’s voor zowel de dieren als de mensen.

Sinds juli heeft Conservation Action Network Indonesia (CAN) 13 orang-oetans gered uit gevaarlijke situaties die verband houden met de aanhoudende crisis. 10 daarvan zijn met succes overgebracht naar een veiliger leefgebied, terwijl 3 extra zorg nodig hadden en naar het Long Sam Wildlife Rehabilitation Centre zijn gebracht voor medische behandeling.

IFAW geeft financiële noodhulp zodat CAN de branden kan blijven volgen en blussen. Tegelijkertijd redden en verzorgen ze ook wilde dieren die gewond zijn geraakt of hun leefgebied hebben moeten verlaten door deze noodsituatie.

Wilde dieren en gemeenschappen beschermen

De inzet van CAN gaat verder dan het redden van individuele dieren. Hun teams werken samen met bosbeheer om branden te blussen in gebieden die door de gemeenschap worden beheerd. Zo helpen ze niet alleen de bossen te beschermen, maar ook de inkomstenbronnen en de levensbelangrijke waterbronnen waar lokale gemeenschappen van afhankelijk zijn.

Deze lokaal geleide aanpak is extra belangrijk omdat branden het landschap ingrijpend veranderen. Orang-oetans die uit beschadigde of versnipperde bossen zijn verdreven, kunnen dichter bij boerderijen, dorpen en andere menselijke activiteiten komen op zoek naar veiligheid en voedsel. Dit kan leiden tot meer conflicten tussen mensen en wilde dieren.

Voor dieren die in gevaar zijn, kan een reddingsactie een directe kans op overleving betekenen. De 10 orang-oetans die naar veiligere bossen zijn overgebracht, laten zien dat snelle hulp echt een verschil maakt. De 3 dieren die medische zorg krijgen, laten zien waarom capaciteit voor rehabilitatie ook een essentieel onderdeel is van rampenrespons.

De steun van IFAW breidt uit terwijl de branden voortduren

Met de meest recente subsidie steunt IFAW drie lokaal geleide initiatieven tegen natuurbranden in Indonesië.

Eerdere noodsubsidies aan Yayasan Inisiasi Alam Rehabilitasi Indonesia (YIARI) en het Gunung Palung Orangutan Conservation Program (GPOCP) helpen lokale brandweerteams om cruciale leefgebieden van orang-oetans in West-Kalimantan te beschermen. Ze voorzien hen van middelen zoals brandblusapparatuur, beschermende uitrusting, brandstof, vervoer, ondersteuning van personeel en toegang tot het hoognodige water.

Leefgebieden beschermen voor de toekomst

Hoewel redding essentieel is tijdens een noodsituatie, zet CAN zich ook in om de omstandigheden aan te pakken die wilde dieren kwetsbaar maken. Ze herstellen versnipperde leefgebieden en zorgen voor ecologische verbindingsroutes.

Gezonde, aaneengesloten bossen geven orang-oetans en andere wilde dieren meer ruimte om zich veilig te verplaatsen, voedsel en onderdak te vinden en conflicten met mensen te vermijden. Voor lokale gemeenschappen kan het beschermen van bossen ook betekenen dat hun bestaansmiddelen en cruciale waterbronnen worden beschermd.

Terwijl de noodsituatie door de natuurbranden voortduurt, zetten onze lokale partners zich in om dieren en hun leefgebieden op verschillende manieren te beschermen. Ze houden toezicht op de branden en blussen ze, en ze redden en verzorgen individuele dieren.

Elke brand die onder controle wordt gebracht en elk dier dat in veiligheid wordt gebracht, draagt bij aan een grotere inspanning om de wilde dieren en bossen op Borneo te beschermen en de gemeenschappen die met hen samenleven.

IFAW biedt noodhulp aan partners die reageren op meerdere rampen

19 augustus 2026

Op dit moment woeden er branden in bossen en koolstofrijke veengebieden in West-Kalimantan, op het Indonesische deel van Borneo. Dit vormt een bedreiging voor lokale gemeenschappen en voor het cruciale leefgebied van de ernstig bedreigde Borneose orang-oetans en andere wilde dieren.

Vrijwillige brandweerlieden uit de lokale gemeenschappen werken onder gevaarlijke omstandigheden om de vlammen in te perken. Sommige teams hebben moeite om aan genoeg water te komen om de brandhaard te bestrijden.

Tegelijkertijd heeft een zware aardbeving met een kracht van 7,7 op de schaal van Richter het oosten van Indonesië getroffen. Dit heeft enorme schade aangericht, levens gekost en geleid tot ontheemding.

De aardbeving vond plaats terwijl IFAW al in Indonesië was om een training te geven in het voorbereid zijn op rampen, samen met onze vaste partner, het Centre for Orangutan Protection (COP). Verschillende COP-teamleden die aan de training meededen, zowel als trainers als deelnemers, hebben zich ingezet om te helpen bij de rampenrespons toen de noodsituatie uitbrak.

Deze timing laat goed zien waarom het belangrijk is om voorbereid te zijn op rampen en lokale hulpcapaciteit op te bouwen. Als zich een ramp voordoet, zijn lokale organisaties en getrainde hulpverleners vaak degenen die snel in actie kunnen komen voor dieren en gemeenschappen.

Ondertussen blijft de situatie rond de natuurbranden in West-Kalimantan nijpend. In Sungai Paduan staan drie van de vier dorpsbossen in brand en heeft het vuur de grens van het vierde bos bereikt. De vlammen zijn tot op ongeveer 300 meter van een patrouillekamp gekomen. Verderop in het gebied komen de branden steeds dichter bij huizen. De overgebleven bossen zijn een belangrijk toevluchtsoord geworden voor orang-oetans die door eerder verlies van leefgebied zijn verdreven. Uit observaties blijkt dat hun aantal in Sungai Paduan in slechts drie jaar tijd meer dan verdubbeld is.

IFAW biedt noodhulp aan West-Kalimantan

IFAW verstrekt twee noodsubsidies om lokale partners en brandweerteams te helpen om direct in actie te komen en cruciale leefgebieden voor wilde dieren in West-Kalimantan te beschermen. Eén subsidie voor Yayasan Inisiasi Alam Rehabilitasi Indonesia (YIARI) zal de branddetectie en -bestrijding versterken in het Pematang Gadung Village Forest, een door de gemeenschap beheerd veengebied van meer dan 7.000 hectare. Hier leven naar schatting 200 Borneose orang-oetans.

Een tweede subsidie aan het Gunung Palung Orangutan Conservation Program (GPOCP) ondersteunt teams die branden bestrijden in het hele beschermde gebied, waaronder de ernstig bedreigde Village Forests van Sungai Paduan.

Bij beide hulpacties zorgt de financiering van IFAW ervoor dat lokale brandweerlieden de nodige middelen krijgen, zoals pompen en slangen, beschermende uitrusting, brandstof, transport, ondersteuning van het personeel, communicatieapparatuur en andere benodigdheden voor in het veld.

In Sungai Paduan, waar de brandbestrijding ernstig wordt belemmerd door een gebrek aan toegankelijk water, helpt de financiering ook bij het opzetten van betrouwbare waterpunten, zodat de teams de vuurlinie kunnen blijven verdedigen.

Een cruciaal toevluchtsoord voor orang-oetans wordt bedreigd

Enkele van de hevigste branden woeden in Sungai Paduan Village Forest in het Mendawak-landschap ten noorden van Gunung Palung National Park, dat deel uitmaakt van een belangrijke verbindingsroute voor orang-oetangs.

Wilde dieren beschermen in Pematang Gadung

Verder naar het zuiden in West-Kalimantan, in Pematang Gadung Village Forest, is er een ander initiatief gaande dat door de lokale gemeenschap wordt geleid.

Meer dan 7.000 hectare kustveengebied dat door de gemeenschap wordt beheerd, biedt een leefgebied voor naar schatting 200 Borneose orang-oetans. Er leven ook andere bedreigde diersoorten in het bos, zoals neusapen, specifieke langoeren, witbaardgibbons, Soendalandpanters en talloze vogel- en zoetwatersoorten.

Het is een gebied waar lokale gemeenschappen al jaren hard werken aan bescherming en herstel. Sinds 2016 is er door herstelinitiatieven meer dan 300 hectare bos aangeplant met ruim 150.000 bomen. Door gezamenlijke inspanningen voor natuurbehoud is bovendien ongeveer 7.000 hectare bos met een hoge natuurwaarde intact gebleven.

Veenbranden vormen een grote bedreiging voor deze vooruitgang. In aangetast of uitdrogend veen kan vuur zich ondergronds verspreiden en weer de kop opsteken, zelfs als het lijkt te zijn gedoofd. Vroegtijdige detectie en snelle bestrijding zijn daarom cruciaal, net als het terugkeren naar de getroffen gebieden om te controleren of het vuur niet opnieuw oplaait.

IFAW ondersteunt Yayasan Inisiasi Alam Rehabilitasi Indonesia (YIARI) en haar partners in de gemeenschap om de bluscapaciteit in Pematang Gadung te versterken tijdens deze uiterst kritieke maanden van het droge seizoen.

Gemeenschappen die hun bossen beschermen

De vrouwen van The Power of Mama zetten zich ook in om Pematang Gadung te beschermen. Dit maatschappelijke initiatief voor brandbestrijding en bosbescherming wordt ondersteund door YIARI.

De groep werkt samen met andere lokale hulpverleners om brandgevaarlijke gebieden in de gaten te houden, dreigingen te signaleren en branden te blussen voordat ze zich verspreiden. Hun ervaring laat zien wat lokale paraatheid kan betekenen. Alleen al in 2025 hebben leden van The Power of Mama 6 grote branden geblust en helpen voorkomen dat meer dan 150 andere branden zich verder verspreidden.

De noodhulp van IFAW zorgt ervoor dat de lokale brandweerteams tijdens het huidige bosbrandseizoen goed uitgerust, mobiel en paraat blijven. Het geld gaat naar essentiële brandweeruitrusting, zoals pompen en slangen, persoonlijke beschermingsmiddelen, reparaties, vervoer, brandstof, communicatie en veldbenodigdheden.

Hoe belangrijk deze middelen zijn, wordt vooral duidelijk in Sungai Paduan, waar toegang tot water een van de grootste uitdagingen is geworden voor brandweerlieden. Sommige branden woeden in gebieden zonder rivieren of kanalen in de buurt, en buurtbewoners proberen al naar water te graven terwijl de teams bezig zijn de branden onder controle te krijgen.

IFAW steunt GPOCP om deze dringende behoeften aan te pakken. Met de financiering kunnen waterpunten worden aangelegd die betrouwbaarder zijn, door tot aan het grondwaterpeil te boren. Ook worden er extra brandweerslangen, beschermende uitrusting voor hulpverleners en andere brandbestrijdingsmiddelen aangeschaft, en personeel in het veld wordt ondersteund. Met langere slangen kunnen waterpunten op veiligere plekken worden aangelegd waarvan brandweerlieden honderden meters verderop branden kunnen blussen.

Voorbereiding is cruciaal als er een ramp toeslaat

De gebeurtenissen die zich momenteel door heel Indonesië afspelen, laten zien dat rampenrespons allerlei vormen kan aannemen. De noodsteun van IFAW is op dit moment vooral gericht op het bestrijden van de natuurbranden in West-Kalimantan, maar onze samenwerking met COP op het gebied van rampenparaatheid helpt de vaardigheden en capaciteit te versterken van lokale hulpverleners die in actie kunnen komen als er een noodsituatie ontstaat.

Toen ik zag hoe deelnemers aan de training meteen vertrokken om te helpen bij de hulpverlening na de aardbeving, werd ik eraan herinnerd dat voorbereiding geen theoretisch iets is. Lokale hulpverleners wonen en werken in de gemeenschappen die risico lopen, en hun vermogen om snel te handelen kan een cruciaal verschil maken als er een ramp toeslaat.

Dieren beschermen voordat ze in een noodsituatie komen

Rampenrespons voor wilde dieren wordt vaak geassocieerd met het redden en verzorgen van dieren nadat ze gewond zijn geraakt. In West-Kalimantan is er een kans om eerder in te grijpen: we kunnen gemeenschappen helpen voorkomen dat branden de leefgebieden van wilde dieren vernietigen.

Voor een orang-oetan die in een van deze bossen leeft, betekent het beschermen van het leefgebied dat de bomen behouden blijven die zorgen voor hun voedsel, onderdak, routes en plaatsen om hun jongen groot te brengen. Diezelfde bossen bieden bovendien onderdak aan veel andere diersoorten en ondersteunen de gemeenschappen die een actieve rol spelen bij het beheer en de bescherming ervan.

Ze zijn ook belangrijk voor het klimaat. Naar schatting bevatten Pematang Gadung en de aangrenzende bossen zo’n 40 miljoen ton opgeslagen koolstof. Het beschermen van koolstofrijke veengebieden tegen brand is dus goed voor de dieren en de gemeenschappen, terwijl het ook helpt voorkomen dat grote hoeveelheden koolstof in de atmosfeer terechtkomen.

De mensen die zich inzetten om deze bossen te beschermen, spelen een centrale rol hierin. Vrijwillige brandweerlieden uit de gemeenschap brengen lokale kennis en ervaring mee, waardoor ze bedreigingen kunnen herkennen en snel kunnen reageren. Natuurorganisaties zorgen voor de coördinatie, expertise en langdurige relaties die nodig zijn om hun werk te ondersteunen.

Via noodhulp aan YIARI en GPOCP helpt IFAW deze lokaal geleide aanpak te versterken in twee bedreigde gebieden in West-Kalimantan. Door de lokale brandweerlieden te voorzien van de apparatuur, het water, de beschermende uitrusting en de operationele ondersteuning die ze nodig hebben, kunnen we helpen om individuele dieren, hele populaties wilde dieren en de bossen te beschermen waar zowel mensen als dieren van afhankelijk zijn.