Dierenredders in Mexico voorbereiden op de volgende ramp

Dieren leren redden onder moeilijke omstandigheden 

Het schiereiland Yucatán staat bekend om zijn cenotes: natuurlijke zinkgaten waarin reddingsacties bijzonder lastig kunnen zijn. Als een groot dier vast komt te zitten op een diepe of moeilijk bereikbare plek, moeten reddingswerkers met veel factoren rekening houden. Denk aan het gewicht en gedrag van het dier, het omliggende terrein en de veiligheid van iedereen die bij de redding betrokken is.

Tijdens de training leerden deelnemers meer over het gedrag van grote dieren en hoe ze veilig met hen kunnen omgaan. Ook oefenden ze met touwtechnieken om dieren horizontaal te verplaatsen en verticaal omhoog te hijsen. Ze ontdekten hoe het gewicht en de bewegingen van een dier de reddingsactie beïnvloeden en waarom elke stap zorgvuldig moet worden afgestemd.

De praktijkoefeningen bootsten verschillende noodsituaties na: dieren die vastzitten in een spleet, over een hek hangen of niet meer overeind kunnen komen in hun stal. Lokale ambachtslieden hadden hiervoor een oefenpaard van beton en hout gemaakt. Met een gewicht van ruim honderd kilo bood het de deelnemers een realistische uitdaging.

Met speciale harnassen en touwsystemen oefenden deelnemers hoe ze grote dieren kunnen verplaatsen en over een rand omhoog kunnen hijsen. Dat vroeg om een zorgvuldige planning, nauwkeurig werken en voortdurende communicatie binnen het team.

Een van de belangrijkste lessen bij technische reddingsoperaties is dat doorzettingsvermogen alleen niet genoeg is. Je hebt de juiste uitrusting nodig, een helder plan en inzicht in wat het dier nodig heeft. Ook moet het team kunnen inspelen op veranderende omstandigheden. Die vaardigheden moet je oefenen vóórdat het leven van een dier of de veiligheid van een hulpverlener ervan afhangt.

De waarde van leren van elkaar 

Wat ik bijzonder waardevol vond aan deze training, was dat brandweerlieden en dierenartsen samen konden oefenen. Ze brengen verschillende kennis en vaardigheden mee die elkaar goed aanvullen.

Brandweerlieden weten hoe ze technische reddingsmiddelen moeten inzetten, in gevaarlijke omstandigheden moeten werken en de veiligheid ter plaatse moeten waarborgen. Dierenartsen begrijpen hoe dieren reageren op angst, pijn of het beperken van hun bewegingsvrijheid. Ook weten ze welke gevolgen de manier van hanteren en het gebruik van verdoving kunnen hebben voor het welzijn van een dier. Om grote dieren veilig te redden, is expertise in beide gebieden nodig.

De training versterkte ook de samenwerking tussen de brandweer- en reddingsdiensten van de staat Yucatán, de staatsuniversiteit en de gemeentelijke dierenwelzijnsdienst.

“Dit was een unieke en leerzame ervaring. De training liet vooral zien hoe belangrijk het is dat technische medewerkers, teams voor civiele bescherming, brandweerlieden en dierenartsen samen problemen aanpakken. We leerden van elkaar en zagen hoe samenwerking tot betere en succesvollere reddingsacties kan leiden”, vertelde een deelnemende hulpverlener.

Voor mij is die samenwerking net zo belangrijk als de reddingstechnieken zelf. In een noodsituatie maakt het een enorm verschil als hulpverleners elkaars rol al kennen en samen hebben geoefend in het nemen van beslissingen.

Voortbouwen op tien jaar samenwerking

IFAW werkt al bijna tien jaar in Mexico samen met lokale hulpverleners. Samen versterken we de vaardigheden en de onderlinge samenwerking die nodig zijn om dieren in nood te beschermen. Die jarenlange inzet is belangrijk: een goede dierenredder word je niet na één training. Daarvoor zijn oefening, ervaring en de bereidheid om te blijven leren nodig.

Veel deelnemers in Mérida hadden al ervaring met het redden van dieren. Vorig jaar trainden we een groot deel van deze brandweerlieden nog in het veilig omgaan met huisdieren en wilde dieren. Daarbij leerden ze ook hoe ze huisdieren kunnen reanimeren.

Wat ik zo bewonder aan deze hulpverleners, is dat hun inzet om levens te redden ook dieren omvat. Of ze nu een dier uit een put of een brandend gebouw redden, of tijdens een overstroming een gezin met honden en katten evacueren: ze zetten alles op alles om mens én dier in veiligheid te brengen. Die toewijding heb ik zelf gezien bij de brandweerlieden in Yucatán met wie we samenwerken.

Dit werk maakt deel uit van de bredere inzet van IFAW’s Academy of Rescue & Conservation (ARC). Via ARC organiseren we trainingen en delen we kennis binnen onze wereldwijde programma’s voor dierenredding en natuurbescherming. We brengen praktijkkennis en lessen uit het veld samen, zodat hulpverleners uit verschillende landen en gemeenschappen van elkaar kunnen blijven leren.

Wat ik bijzonder waardevol vind aan deze aanpak, is dat kennis niet maar één kant op stroomt. Ervaren lokale hulpverleners kennen de dieren, de omgeving en de noodsituaties waarmee ze te maken krijgen goed. Hun ervaringen helpen ons ook om trainingen op andere plekken te verbeteren.

Ons internationale rampenresponsteam, met collega’s uit Mexico, Australië en de Verenigde Staten, verzorgde de training samen met ervaren instructeurs in technische redding en specialisten in noodhulp voor paarden. De lokale hulpverleners brachten op hun beurt hun eigen waardevolle praktijkkennis in.

Maar de echte waarde van dit werk blijkt pas nadat we zijn vertrokken. De kennis en vaardigheden blijven bij de lokale hulpverleners. Zij kennen hun gemeenschap en de omgeving waarin ze werken. En zij staan klaar wanneer een dier hulp nodig heeft.

Goed voorbereid zijn betekent ook dieren en hun families bij elkaar houden 

Tijdens ons verblijf in Mérida bezochten we het gemeentelijke dierenwelzijnscentrum. IFAW heeft dit centrum eerder geholpen met transportkooien en andere benodigdheden voor noodopvanglocaties waar gezinnen met hun huisdieren terecht kunnen.

Het centrum biedt ook dierenzorg, betaalbare diergeneeskundige hulp en voorlichting aan de lokale gemeenschap. Het bezoek liet opnieuw zien dat voorbereiding op rampen verder gaat dan alleen technische reddingsoperaties. Als mensen hun huis moeten verlaten, kunnen zorgen om hun dieren een toch al beangstigende situatie nog moeilijker maken. Door vooraf rekening te houden met huisdieren en andere dieren, helpen we gezinnen om veiligere keuzes te maken en voorkomen we dat dieren tijdens een noodsituatie over het hoofd worden gezien.

Reddingsacties met touwen en het voorbereiden van noodopvang lijken misschien heel verschillende activiteiten. Toch dienen ze hetzelfde doel: zorgen dat dieren al vóór een ramp worden meegenomen in de plannen.

De volgende redding begint met een goede voorbereiding 

De 38 deelnemers nemen nieuwe kennis en praktijkervaring mee naar hun teams. Ook versterkte de training de samenwerking tussen brandweerlieden, dierenartsen en dierenwelzijnsprofessionals. Zo kunnen zij bij toekomstige rampen hun acties beter op elkaar afstemmen en effectiever hulp bieden.

Dat is wat ik zo waardevol vind aan ons werk via ARC. Elke training is een kans om kennis te delen én te leren van de mensen die deze vaardigheden dagelijks in de praktijk brengen. Die samenwerking en gedeelde ervaringen versterken het hele netwerk van mensen die zich inzetten om dieren te beschermen.

We weten niet waar of wanneer het volgende dier vast komt te zitten of een ramp toeslaat. Maar we kunnen er wel voor zorgen dat lokale hulpverleners goed voorbereid zijn om te helpen. Voor de dieren die ooit van hen afhankelijk zijn, kan die voorbereiding het verschil maken.