De commerciële walvisvangst blijft wreed en onnodig

Meer dan 40 jaar nadat de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) een moratorium op de commerciële walvisvangst heeft aangenomen, worden er in drie landen nog steeds walvissen voor commerciële doeleinden gedood. Ondanks moderne ontwikkelingen zorgen de methoden die tegenwoordig worden gebruikt om op walvissen te jagen nog steeds voor langdurig lijden en geven ze reden tot ernstige zorg voor het dierenwelzijn.

IFAW verzet zich al tientallen jaren tegen de commerciële walvisvangst. Deze praktijk is enorm wreed, veroorzaakt veel leed en vormt een bedreiging voor het herstel van de walvispopulaties.

Harry Lillie, een scheepsarts die in de jaren ’40 mee was op een walvisvangstexpeditie naar Antarctica, zei daarover ooit: “De jagers geven zelf toe dat als walvissen konden schreeuwen, de industrie morgen zou stoppen, omdat niemand het zou kunnen verdragen.”

Tientallen jaren later blijkt die constatering nog steeds te kloppen.

Waarom commerciële walvisjacht niet op een pijnloze manier kan

Walvissen behoren tot de grootste dieren op aarde. Hun lichaam is in de loop der tijd perfect aangepast op het leven in de oceaan. Hun fysieke gestel zorgt er ook voor dat walvissen moeilijk te doden zijn: ze hebben dikke lagen vet, krachtige spieren, stevige botten, en het vermogen om lang hun adem in te houden en onder water te blijven.

Dit zijn een paar van de voornaamste oorzaken waarom het zo moeilijk is om een walvis snel te doden en waarom de jacht zo wreed is. Explosieve harpoenen zijn ontworpen om diep in het lichaam door te dringen. Ze ontploffen binnenin en veroorzaken catastrofale verwondingen. In theorie is de explosie bedoeld om de walvis onmiddellijk te doden of bewusteloos te maken.

In de praktijk loopt het vaak heel anders. Walvisjagers schieten vanaf varende schepen terwijl ze dieren achtervolgen die soms met hoge snelheid zwemmen. Harpoenen raken niet altijd de bedoelde plek. Sommige ontploffen niet. Bij sommige walvissen zijn meerdere harpoenen nodig voordat ze sterven. In andere gevallen blijven gewonde dieren lange tijd via harpoenlijnen aan schepen vastzitten. Zelfs als een walvis niet meer beweegt, kan hij nog bij bewustzijn zijn en pijn voelen.

“Walvisjacht is heel wreed. Er is geen humane manier om een walvis op zee te doden,” zegt Sharon Livermore, Programmadirecteur Bescherming van Zeeën bij IFAW. “Geen enkel dier, hoe het ook wordt gedood, zou zo lang moeten lijden.”

Wat bewijs aantoont over de walvisjacht op zee

Jarenlang kwam de informatie over welke gevolgen de commerciële walvisjacht had voor het welzijn van de dieren vooral van de walvisjachtlanden zelf. Onafhankelijk onderzoek was beperkt omdat de walvisjacht op afgelegen plekken plaatsvond en het lastig was om de jacht op zee te observeren.

Om deze kloof te dichten, kwam IFAW in actie en werkte samen met wetenschappers en Greenpeace om helikopterbeelden van de walvisjacht in Antarctica te analyseren. Het onderzoek legde vast hoe lang het duurde voordat walvissen stierven nadat ze door harpoenen waren geraakt. Het leverde een van de eerste onafhankelijke beoordelingen op van de moderne methoden om walvissen te doden.

Uit de bevindingen bleek dat veel dieren niet meteen stierven en dat sommige in feite stierven door verstikking. Het onderzoek kreeg internationale aandacht en werd een van de eerste onafhankelijke onderzoeken in jaren naar de praktijk van het moderne walvisjagen.

IFAW heeft ook geholpen om het gebrek aan transparantie binnen de walvisvaart aan het licht te brengen. Doordat de jacht op afgelegen plekken plaatsvond, bleef het doden van beschermde soorten vaak onopgemerkt. In sommige gevallen duurde het tientallen jaren voordat illegale walvisjacht werd ontdekt.

Via een langdurige wetenschappelijke samenwerking met de Universiteit van Auckland ondersteunde IFAW baanbrekende DNA-analyses van walvisproducten die op markten in Japan en Zuid-Korea werden verkocht. Uit het onderzoek bleek dat er ondanks de bestaande regelgeving nog steeds beschermde soorten werden verkocht. Dit toont aan hoe legale walvisvangst de voortdurende uitbuiting kan verhullen. Het onderzoek hielp bovendien om baanbrekende moleculaire technieken een vaste plek te geven in natuurbehoud.

Vooruitgang blijft kwetsbaar

De vooruitgang in het beëindigen van de commerciële walvisvangst blijft kwetsbaar, zoals blijkt uit de recente acties van Japan. In 2019 trok Japan zich terug uit de IWC en hervatten ze de commerciële walvisvangst.

In 2024 breidde Japan zijn programma uit naar vinvissen, de op één na grootste diersoort op aarde (na blauwe vinvissen). Dit besluit was extra zorgwekkend omdat de vinvispopulaties door de historische commerciële walvisvangst flink waren uitgedund en zich nog niet helemaal hebben hersteld.

De terugkeer van Japan naar de commerciële walvisvangst kwam na jaren van ophef over het vroegere wetenschappelijke walvisvangstprogramma. In 2014 oordeelde het Internationaal Gerechtshof dat het walvisvangstprogramma van Japan niet voor wetenschappelijk onderzoek was bedoeld.

IFAW speelde een belangrijke rol in de zaak door juridische experts bijeen te brengen en te helpen de argumenten voor de rechtbank te versterken. De uitspraak was een belangrijk moment voor de bescherming van walvissen.

Na de uitspraak schortte Japan zijn Antarctische programma op. Tegenwoordig staan de jaarlijkse vangstquota echter de jacht toe op 59 vinvissen, 25 noordse vinvissen, 187 brydevinvissen en 142 dwergvinvissen.

Recente bevindingen uit IJsland

Recente bevindingen uit IJsland hebben de ernstige dierenwelzijnsproblemen rond de commerciële walvisvangst nog eens extra benadrukt. Uit een onderzoek naar de jacht op vinvissen die de regering in 2022 deed, bleek dat meer dan 40% van de walvissen een langzame en pijnlijke dood stierf. Bij de walvissen die niet meteen stierven, duurde het gemiddeld 11,5 minuten voordat ze stierven. Bij bijna een kwart was een tweede harpoenaanval nodig.

Eén walvis was ongeveer twee uur lang aan het sterven. Een andere wist te ontsnappen nadat hij vijf uur lang was achtervolgd met een harpoen die nog in zijn lichaam stak. Nog verontrustender is dat 73% van de 148 gedode walvissen vrouwtjes waren, waarvan er 11 zwanger waren en één een zogende moeder.

Dit soort bevindingen versterken de zorgen die dierenwelzijnsexperts al decennia lang uiten. “De feiten zijn duidelijk: commerciële walvisjacht is wreed, onnodig en moet stoppen”, zegt Livermore. “Levende walvissen zijn veel waardevoller voor zowel de mariene ecosystemen als de industrie van het walvisspotten dan wanneer ze op je bord liggen.”

Veertig jaar later blijft de wreedheid bestaan

Veertig jaar nadat het moratorium (de opschorting) op de commerciële walvisvangst van kracht werd, blijft het een feit dat er geen diervriendelijke manier is om een walvis op zee te doden. Dat alleen al is reden genoeg om eindelijk een einde te maken aan de commerciële walvisvangst.

De beelden, gegevens en onderzoeken van de afgelopen jaren laten zien wat er op het spel staat: de levens van individuele dieren, de toekomst van hele soorten, en het natuurlijke evenwicht in de oceaan – wat ook van levensbelang is voor de toekomst van de mensheid.

Die realiteit is een van de redenen waarom IFAW zich blijft verzetten tegen de commerciële walvisvangst en pleit voor betere bescherming van walvissen wereldwijd. De toekomst van het walvisbehoud hangt niet alleen af van de bescherming van populaties en leefgebieden, maar ook van het erkennen van het welzijn van individuele dieren. Veertig jaar na het moratorium is dat principe nog net zo belangrijk als altijd.