Wat staat er op het spel voor wilde dieren in de Straat van Hormuz?

De schoonheid van de Straat van Hormuz

De Straat van Hormuz vormt een smalle ecologische verbinding tussen de diepe, koelere wateren van de Golf van Oman en de ondiepe, warmere Arabische Golf. De voedselrijke stromingen die door de straat trekken, zorgen voor planktongroei, koraalriffen en zeegrasvelden die de basis vormen voor het zeeleven in de regio. Walvishaaien trekken elk seizoen door deze wateren. Een aantal soorten dolfijnen verblijven hier het hele jaar door.

Ook is er de bultrug van de Arabische Zee. Deze ernstig bedreigde walvispopulatie is uniek: ze migreren niet en leven bijna uitsluitend in de Arabische Zee en de Golfregio. Wetenschappers schatten dat er nog zo’n 100 individuen zijn. Naast hen leven er ongeveer 7.000 doejongs, dieren die voor hun voortbestaan volledig afhankelijk zijn van gezonde zeegrasvelden.

Voor beide soorten is de Straat van Hormuz niet alleen een overgangsgebied, maar een onmisbaar leefgebied. De dieren kunnen nergens anders heen.

Een gebied onder druk, zelfs zonder conflicten

Deze geluiden overlappen met de frequenties waarop walvissen en dolfijnen vertrouwen om te communiceren, te navigeren en voedsel te vinden. Als die geluidsomgeving wordt verstoord, kunnen dieren stoppen met eten, hun leefgebied ontvluchten, of gedesoriënteerd raken. Voor soorten zoals de Arabische bultrug, die niet migreert, is vluchten geen optie.

Olievervuiling vormt een bijkomend, welbekend gevaar. De Arabische Golf is ondiep en half afgesloten, waardoor het water maar eens in de twee tot vijf jaar ververst. Verontreinigende stoffen verspreiden zich niet snel; ze hopen zich op. Olievlekken houden zonlicht tegen, waardoor zeegrasvelden niet meer worden belicht. Dit vormt een bedreiging voor de basis van het ecosysteem en brengt doejongs en andere soorten die hiervan afhankelijk zijn direct in gevaar.

IFAW heeft de gevolgen van conflict-gerelateerde vervuiling al eerder gezien. Tijdens de Golfoorlog van 1990–1991 leidde het opzettelijk lozen van olie in de Arabische Golf tot de dood van wel 230.000 zeedieren en zeevogels, met ecologische gevolgen waarvan het herstel tientallen jaren duurde. Diezelfde ecosystemen lopen nu opnieuw gevaar.

Conflicten en wilde dieren: een bekend patroon

Al jaren legt IFAW vast hoe gewapende conflicten samenhangen met dierenwelzijn en natuurbehoud. Het patroon is steeds hetzelfde en erg zorgwekkend. Uit gegevens die in tientallen jaren zijn verzameld over grote zoogdierpopulaties, zowel op land als in zee, blijkt dat de populaties in periodes van vrede stabiel blijven, maar tijdens oorlogen sterk afnemen.

Conflicten blijken keer op keer een van de grootste risicofactoren te zijn voor het instorten van populaties. Ze verstoren het beheer, de handhaving, de bescherming van leefgebieden en de omstandigheden die nodig zijn om ecosystemen te laten functioneren.

Ecosystemen in zee zijn geen uitzondering. Eerdere conflicten in deze regio, waaronder de oorlog tussen Iran en Irak in de jaren 80, vielen samen met een ernstige afname van rivierdolfijnen, otters, zeevogels en kustsoorten.

De Arabische Golf vormt een uniek natuurlijk laboratorium om te begrijpen hoe zeeleven zich aanpast aan extreme hitte en het zoutgehalte – onderzoek dat nu wordt onderbroken op het moment dat het het hardst nodig is.

Wat dit moment van ons vraagt

Wilde dieren kennen geen grenzen of politieke geschillen, maar ze ondervinden wel de gevolgen van beide. De toenemende risico’s in de Straat van Hormuz maken op pijnlijke wijze duidelijk dat dieren vaak de onzichtbare slachtoffers zijn van menselijke conflicten. Ecologische schade is geen onvermijdelijke bijkomstigheid, maar een langdurig en te voorkomen gevolg.

In onze samenwerking met partners in de regio, is een onderdeel van onze taak om ervoor te zorgen dat de gevolgen van conflicten en instabiliteit voor de biodiversiteit zichtbaar blijven. Niet alleen als een wereldwijd probleem, maar ook als een lokaal probleem. In een regio waar de druk op ecosystemen al enorm is, raakt de natuur in tijden van crisis al snel op de achtergrond.

IFAW en partners zullen helpen bij het organiseren van aankomende activiteiten in Jordanië en Oman die deze kwestie centraal stellen. Zo helpen we regionale belanghebbenden de gevaren van de aanhoudende instabiliteit voor de natuur om hen heen te herkennen en erop te reageren.

De Straat van Hormuz is van levensbelang voor de internationale handel. Het is ook van levensbelang voor een kwetsbaar web van leven dat zich niet kan herstellen van voortdurende verstoringen. Of deze soorten de huidige situatie overleven, hangt af van keuzes die boven het wateroppervlak worden gemaakt, maar de gevolgen ervan zullen ver onder water voelbaar zijn.

Dit artikel is geschreven op basis van uitwisselingen en samenwerking tussen de MENA-medewerkers van IFAW en de programmaleiding binnen de organisatie.