Gaat het nieuwe plan van de Europese Commissie voor Sub-Saharaans Afrika de olifant helpen?

Het IFAW heeft al lang geleden ingezien dat ecologische duurzaamheid cruciaal is voor het welzijn van alle leven op aarde, inclusief dat van de mens. Vanuit die gedachte moet bij inspanningen voor natuurbehoud de aandacht eerst en vooral uitgaan naar ecologische duurzaamheid.

Dat de Europese Commissie 5 miljard euro bijeen wil brengen voor een studie naar de bescherming van wilde dieren in Sub-Saharaans Afrika is een fantastisch voornemen. Maar zonder voldoende steun blijft het slechts bij een voornemen. En dat zou slecht nieuws zijn voor de wilde dieren en de gemeenschappen die daarvan afhankelijk zijn, aldus Satyen Sinha, projectleider lobby- en campagneactiviteiten (Wildlife- en Olifantenprogramma) voor het IFAW binnen de EU..

De Europese Commissie heeft vandaag een nieuw rapport gepubliceerd dat de wisselwerking tussen armoede en biodiversiteit in Sub-Saharaans Afrika moet doorbreken. Het is voor het eerst dat de commissie (of welke andere donerende instantie dan ook) zo’n gedetailleerde en uitgebreide strategie heeft ontwikkeld.

De studie ‘Larger than elephants: inputs for an EU strategic approach for African wildlife conservation’ is tot stand gekomen met medewerking van het IFAW en andere vooraanstaande particuliere en publieke belanghebbenden op het gebied van natuurbehoud. In de studie is een allesomvattende, gedetailleerde strategie geformuleerd voor de komende 10 jaar.

Interessant aan dit rapport is dat het is opgesteld door het directoraat-generaal van de Europese Commissie – een lichaam dat zich traditioneel eerder bezighoudt met het menselijk welzijn dan met dierenwelzijn of ecosystemen.

Het IFAW heeft al lang geleden ingezien dat ecologische duurzaamheid cruciaal is voor het welzijn van alle leven op aarde, inclusief dat van de mens. Vanuit die gedachte moet bij inspanningen voor natuurbehoud de aandacht eerst en vooral uitgaan naar ecologische duurzaamheid.

En dat standpunt wordt niet alleen door de Europese Commissie gedeeld. De recent afgesproken Werelddoelen (Sustainable Development Goals of SDG’s) vertonen een opvallende gelijkenis met het thema van deze studie. De Werelddoelen zijn in het leven geroepen om de achterliggende oorzaken van armoede aan te pakken en een universele ontwikkeling na te streven die alle mensen ten goede komt. Natuur wordt in maar liefst 6 van de subdoelen genoemd, en er is zelfs een specifiek doel (nr. 15) aan gewijd:

 “Het duurzaam gebruik van ecosystemen beschermen, herstellen en bevorderen, bossen duurzaam beheren, woestijnvorming bestrijden en landdegradatie en het verlies aan biodiversiteit een halt toeroepen”.

De olifant is een duidelijk voorbeeld van waarom de ontwikkelingsgemeenschap aandacht zou moeten besteden aan biodiversiteit. De olifant heeft als sleutelsoort een grote invloed op het ecosysteem, en daarmee op de gemeenschappen die ervan afhankelijk zijn. Omdat deze soort zo invloedrijk is, kan een verandering in omvang en verspreiding van olifantenpopulaties leiden tot wezenlijke veranderingen in ecosystemen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld bijdragen aan woestijnvorming als ze worden ingesloten in gebieden met onvoldoende draagcapaciteit. Aan de andere kant kunnen ze juist woestijnvorming tegengaan op plaatsen waar een stabiele populatiedynamiek is bereikt. Hier vervullen ze als zadenverspreiders een belangrijke rol binnen het ecosysteem.

De olifant staat op dit moment echter voor problemen die groter zijn dan ooit. Vernietiging en versnippering van leefgebieden vormt de grootste bedreiging voor olifantenpopulaties in het wild. En de verwachting is dat ook klimaatverandering een belangrijke impact zal hebben.

In recent onderzoek van het IFAW in samenwerking met de Conservation Ecology Research Unit van de Universiteit van Pretoria (CERU) is gekeken naar de potentiële impact van klimaatverandering op olifantenpopulaties ten zuiden van de Sahara. Dit onderzoek voorspelt dat bepaalde populaties, bijvoorbeeld in het noorden van Botswana, steeds meer onder druk zullen komen te staan door een afname in regenval en een geleidelijke stijging van de temperatuur, wat tot een hoger sterftecijfer onder kalveren zal leiden. Als we kijken naar de modellen van de CERU is het dus van groot belang om oostelijke leefgebieden voor olifanten in het zuiden van Afrika veilig te stellen.

Dat winst voor de olifant niet per se verlies hoeft te betekenen voor de mens, is wel bewezen in Amboseli, waar het IFAW werkt aan een andere inrichting van het landschap. Een beschermingsplan voor de Afrikaanse olifant, waarbij wordt uitgegaan van de beginselen van ecologische duurzaamheid en de aanwezigheid van voldoende olifanten wordt gezien als een vereiste voor stimulering van menselijke ontwikkeling, en dat zorgvuldig wordt ontworpen en afgestemd, zou concrete bijkomende voordelen opleveren voor ecosystemen, andere soorten en mensen. Zo’n plan zou niet alleen doelen op het gebied van behoud van biodiversiteit en aanpassingen aan de klimaatverandering dichterbij brengen, maar ook doelen voor verlichting van de armoede.

Verlies en verslechtering van leefgebieden zijn echter niet de enige factoren van belang. De smokkel van wilde dieren is uitgegroeid tot een serieuze, steeds ernstiger bedreiging van de regionale en internationale veiligheid. Naar schatting wordt er elke 15 minuten een olifant gedood om zijn ivoor. Georganiseerde criminele bendes, en dan vooral bendes met toegang tot smokkelaars, zien de smokkel van wilde dieren als een aantrekkelijke activiteit, met een laag risico, hoge winsten en lage straffen. Producten als neushoornhoorn en berengal kunnen meer opleveren dan goud of cocaïne; geld dat erin wordt geïnvesteerd, levert tot wel het duizendvoudige op.

In september 2013 bracht UNDOC, het VN-bureau voor drugs- en misdaadbestrijding, een rapport uit waarin de ivoorhandel, samen met mensensmokkel, heroïnesmokkel en piraterij, werd gerekend tot de vier grootste bedreigingen in de Hoorn van Afrika. Verder is er bewijs dat gewapende milities als de Janjaweed en het Lord’s Resistance Army belangrijke inkomsten halen uit hun betrokkenheid bij de illegale ivoorhandel.

Daarom zijn er dringende maatregelen nodig om de laatst overgebleven olifanten in de wereld te beschermen en de aaneenschakeling van negatieve effecten te vermijden die teloorgang van deze soort zou hebben op ecosystemen en lokale gemeenschappen die daarvan afhankelijk zijn.

Het strekt de Commissie tot eer dat ze voor de periode tot 2020 al 700 miljoen euro heeft gemobiliseerd. Dit bedrag is echter een druppel op de gloeiende plaat als je bedenkt dat de kosten voor financiering van deze nieuwe strategie worden geraamd op 400 tot 500 miljoen euro per jaar – op dit moment brengt de EU zo’n 100 miljoen euro per jaar bijeen.

Het IFAW hoopt dat dit rapport een raamwerk zal bieden voor een goed georganiseerde en gecoördineerde inspanning door alle betrokken partijen om de benodigde middelen voor dit belangrijke werk bijeen te brengen. Daarnaast moeten de Europese lidstaten deze strategie omarmen met de oprichting van een speciaal EU-trustfonds voor wilde dieren in Afrika, dat kan dienen als een betrouwbaar middel om het geld bijeen te brengen dat nodig is om dit plan in de praktijk te brengen.

--SS

 

Post a comment

Deskundigen

Vice President, Hoofd Internationale Activiteiten en Programma's
President en Algemeen Directeur
Céline Sissler-Bienvenu, Directeur Frankrijk en Franstalig Afrika
Directeur Frankrijk en Franstalig Afrika
Regiodirecteur Midden-Oosten en Noord-Afrika
Regiodirecteur Midden-Oosten en Noord-Afrika
Dr. Joseph Okori
Regiodirecteur Zuidelijk Afrika en Hoofd Programma Natuurbehoud
Dr. Maria (Masha) N. Vorontsova, Regiodirecteur Rusland en GOS
Regiodirecteur Rusland en GOS
Faye Cuevas, Esq.
Senior Vice President
Grace Ge Gabriel, Regiodirecteur Azië
Regiodirecteur Azië
Jeffrey Flocken, Regiodirecteur Noord-Amerika
Regiodirecteur Noord-Amerika
Kelvin Alie, Vice-president IFAW, Hoofd Programma Dierenwelzijn en Natuu
Vice-president IFAW
Peter LaFontaine, Manager Campagnes, IFAW Washington, D.C.
Manager Campagnes, IFAW Washington, D.C.
Rikkert Reijnen, Hoofd Programma Wildlife Crime
Hoofd Programma Wildlife Crime
Country Representative IFAW Duitsland
Country Representative IFAW Duitsland
Tania McCrea-Steele, Internationaal Projectleider Wildlife Crime
Internationaal Projectleider Wildlife Crime
Vivek Menon, Senior adviseur bedrijfsvoering en filantropie
Senior adviseur bedrijfsvoering en filantropie