Reservaten in de Zuidelijke IJszee

Het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszee
Het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszee werd in 1994 door de Internationale Walvisvaart Commissie ingesteld om ongeveer driekwart van ‘s werelds overgebleven walvissen op lange termijn bescherming te bieden in de wateren waar zij hun voedsel vinden.

In een gebied waar eerst intensief jacht werd gemaakt op walvissen, biedt het reservaat nu kans op natuurlijk herstel van het plaatselijke ecosysteem en de vele dieren die daarvan deel uitmaken. En dat herstel is hard nodig; een aantal walvispopulaties is door de commerciële jacht teruggebracht tot slechts een fractie van hun oorspronkelijke omvang. Van de oorspronkelijke populatie van ruim 250.000 blauwe vinvissen in deze wateren, zijn nu nog slechts tussen de 5.000 en 10.000 exemplaren over.

In 1994 stemde de Internationale Walvisvaart Commissie vrijwel unaniem voor het instellen van het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszee, waarmee het grootste deel van de Zuidelijke IJszee ten zuiden van 40 graden zuiderbreedte tot beschermd gebied werd uitgeroepen. Japan stemde als enige land tegen.

Over het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszee
De doelstelling van het reservaat in de Zuidelijke IJszee is ambitieus: het beschermen van verschillende walvispopulaties op het zuidelijk halfrond die dit gebied doorkruisen op hun migratieroutes en er foerageren. Een breder doel van het reservaat is ook een bijdrage te leveren aan het herstel en de bescherming van het unieke, kwetsbare mariene ecosysteem van Antarctica.

De reservaten in de Zuidelijke IJszee en de Indische Oceaan staan met elkaar in verbinding, zodat sommige walvissen het hele jaar door bescherming genieten wanneer ze van de Indische Oceaan naar de Zuidelijke IJszee trekken en vice versa. Andere walvissoorten bezoeken het reservaat in de Zuidelijke IJszee alleen op bepaalde tijden van het jaar, om er in de koude, voedselrijke wateren naar voedsel te zoeken.

Herstel van het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszeeWalvissen waren ooit ruim vertegenwoordigd in de Zuidelijke Oceaan. Inmiddels schatten wetenschappers dat van de oorspronkelijke walvispopulatie nog slechts 5 procent over is.

We laten ons geen rad voor ogen draaien door de Japanse bewering dat 'beheer' van de populatie dwergvinvissen in deze regio nodig is. Wat zij 'beheren' noemen, is niets anders dan jagen op walvissen. Het IFAW is niet alleen tegen het toestaan van commerciële walvisjacht in dit gebied, of waar dan ook ter wereld, maar is daarnaast ook van mening dat het ecosysteem van het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszee het beste kan herstellen als we het met rust laten.

Volgens het IFAW is daarvoor een periode van minimaal 50 jaar volledige bescherming nodig. Deze periode zou de eerste stap zijn in het natuurlijke herstel van een verwoest ecosysteem. In de loop van de jaren zou er dan een nieuw evenwicht ontstaan tussen de verschillende soorten zeehonden, walvissen en zeevogels die dezelfde voedselbronnen delen. En alleen dan zouden de overgebleven populaties grote walvissen de weg naar herstel kunnen inslaan.

Wetenschappelijk onderzoek in het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszee
Om te kunnen beoordelen of het reservaat walvissen daadwerkelijk bescherming biedt, moeten we meer weten over het ecosysteem en andere dieren die in het gebied leven.

Sinds 1996 werken we mee aan een groot aantal onderzoeksprojecten in de Zuidelijke IJszee, waarbij baanbrekende nieuwe technieken op het gebied van niet-invasief onderzoek worden toegepast.

  • Ons hydrofoon-luistersysteem is door het IFAW ontwikkeld om 24 uur per dag naar walvissen te kunnen luisteren. Dit systeem wordt achter schepen door het water getrokken en verzamelt gegevens die vervolgens door gespecialiseerde computerprogramma’s worden geanalyseerd, zodat walvissen kunnen worden geïdentificeerd en gevolgd.

Databases voor foto-identificatie maken het mogelijk om individuele walvissen hun leven lang te volgen en in de gaten te houden. Met behulp van computers voor fotomatching kunnen we walvissen snel en gemakkelijk identificeren.

Het systeem is inmiddels met succes ingezet voor het samenstellen van een catalogus van meer dan 3.000 zuidkapers die zich dicht bij de kust van Argentinië voortplanten en foerageren in het Walvisreservaat in de Zuidelijke IJszee. Doordat deze populatie al meer dan 30 jaar door onderzoekers wordt gevolgd, kunnen we nu in kaart brengen in hoeverre veranderingen in het ecosysteem van de Zuidelijke IJszee van invloed zijn op de voortplanting van walvissen.

Met de toepassing van diervriendelijke, niet-invasieve onderzoekstechnieken wordt het best mogelijke bewijs geleverd dat walvissen uitstekend kunnen worden bestudeerd zonder ze te doden. Het is zelfs zo dat dit soort technieken in de loop van de tijd veel meer informatie opleveren over de walvissen in het reservaat in de Zuidelijke IJszee, dan de 'wetenschappelijke' jacht die door Japan wordt beoefend.