Rehabilitatie van chimpansees in Oeganda

De jager begeeft zich diep in het bos, gebruik makend van een weg die door een internationaal houtvestersbedrijf is aangelegd. Hij ziet zijn prooi, legt zijn geweer aan, schiet en een volwassen chimpansee valt neer. Hij zal het lichaam meenemen en verkopen aan wie er ook maar geld voor over heeft – het zoveelste slachtoffer van de lucratieve commerciële handel in bushmeat. Diezelfde jager grijpt ook de babychimpansee die tegen het levenloze lichaam van zijn moeder is aangekropen. Ook deze kleine chimpansee zal als 'exotisch' huisdier vast wel geld in het laatje brengen.

In delen van Centraal-Afrika en West-Afrika is dit een regelmatig terugkerende tragedie. Er is een levendige handel in bushmeat – nooit was er meer vraag vanuit het buitenland naar exotische huisdieren. Het is echt twee voor twaalf voor de laatste nog levende mensapen.

In 1998 werd het Ngamba Island Chimpanzee Sanctuary opgericht om weeschimpansees een veilige haven te bieden en er is een overkoepelende aanpak ontwikkeld voor de bescherming van chimpansees. Er is een project opgezet om vallen en klemmen te verwijderen, er zijn voorlichtingsprojecten ontwikkeld voor ecotoerisme en gewenningsprojecten voor de chimpansees.

Het Ngamba Island toevluchtsoord staat onder beheer van de Chimpanzee Sanctuary and Wildlife Conservation Trust (CSWCT), een samenwerkingsverband van zes beheerorganisaties die zich inzetten voor het welzijn en de bescherming van dieren in de natuur: het IFAW, het Jane Goodall Institute, UWEC, UWA, UWS, en ECOTRUST.

In het Ngamba Island Chimp Sanctuary verblijven momenteel 47 weeschimpansees. Het is een onbewoond, dichtbebost eiland met een oppervlakte van ca. 40 hectare. Het ligt ter hoogte van de evenaar in het Victoriameer, op 23 kilometer afstand van Entebbe, Oeganda. Het eiland is groot, vergeleken met de meeste natuurlijke toevluchtsoorden voor dieren. Het biedt de chimpansees een veilige, natuurlijke leefomgeving. 

De laatste aanwinsten van de chimpanseefamilie in Ngamba zijn vier jonge chimpansees (Cocoa, Minni, Sarah en Medina) die uit het onlangs opgerichte land Zuid-Soedan werden gered. De chimpansees, allemaal wijfjes, zijn wees geworden als gevolg van de handel in bushmeat. Aangenomen wordt dat ze Zuid-Soedan zijn binnengesmokkeld vanuit de Democratische Republiek Congo.

De Trust beheert dit toevluchtsoord, coördineert de talrijke nevenprojecten en aanvullende projecten en ontplooit activiteiten op vrijwel alle terreinen die met de bescherming van chimpansees te maken hebben: voorlichting, praktische hulp, tellingen van populaties en ecotoerisme.

In 2010 heeft de Trust de voorzieningen op het eiland verder verbeterd en gemoderniseerd. Er werd nog een ruimte bij het opvanghuis bijgebouwd, zodat de chimpansees over nog meer bewegingsvrijheid beschikken. Er is ook een nieuwe gang vanuit het opvanghuis geopend, waardoor de chimpansees het bos in kunnen lopen. Verder is er in de veterinaire kliniek een nieuwe vriezer op zonne-energie geïnstalleerd, waarin bloed en ander monstermateriaal kan worden bewaard. Met financiële steun van het IFAW werd onlangs de eerste van twee speedboten gekocht, die nodig zijn voor het vervoer van en naar het eiland.

Hoewel chimpansees formeel bescherming genieten krachtens het CITES-verdrag (de Conventie inzake de Internationale Handel in Bedreigde Uitheemse Dieren en Planten) en de wetgeving van Oeganda en andere landen, worden ze nog steeds fel door stropers bejaagd. Zij zijn gewild als exotisch huisdier en hun vlees wordt als bushmeat verkocht. Ook toenemende ontbossing en landbouw vormen een bedreiging voor chimpansees.