Kenya Wildlife Service rust laatste olifanten in historisch volgproject Tsavo National Park uit met zender

Vorige week slaagde een gecombineerd team van het IFAW en KWS (Kenya Wilflife Service) er in de uitgestrekte nationale parken Tsavo East en Tsavo West in negen olifanten uit te rusten met halsbanden met satellietzenders. Dit brengt het aantal olifanten met een satellietzender, na de eerste fase van de operatie een jaar geleden, op twaalf in totaal. Het is de eerste keer dat de bewegingen van de olifanten in de Tsavo parken op zo’n grote schaal worden gevolgd met behulp van satelliettechnologie. De laatste keer dat de olifanten werden gevolgd was in 1971, veertig jaar geleden. Toen werden nog conventionele radiozenders gebruikt.

Dierenarts Jeremiah Poghon van KWS verdoofde de olifanten vanuit een helikopter met een verdovingsgeweer.De eerste vier olifanten die een verdovingspijltje kregen, bevonden zich in de noordelijke sectoren van Tsavo East. De operatie startte om vier uur ‘s morgens, toen het transportkonvooi over de grond vertrok (foto 1).

KWS-dierenarts Jeremiah Poghon verdoofde de olifanten met een verdovingspijltje afgeschoten vanuit een helikopter. Bij alle negen olifanten wist hij de dieren direct met het eerste schot goed te raken.

De verdoofde olifanten kregen een naam samengesteld uit twee woorden; een verwijzing naar de locatie waar het dier de zender kreeg omgehangen, gevolgd door het geslacht van het dier. Zo kreeg de eerste olifant, die in de ochtend van 19 maart werd verdoofd, de naam Emusaya Male (EM), een ‘jong’ volwassen mannetje van naar schatting 30 jaar oud. Hij had alleen nog zijn linker slagtand, een verschijnsel dat gedurende de rest van de operatie verrassend veel bleek voor te komen.

Het volgende dier dat werd verdoofd, was Ndiandasa Male (NM), ongeveer 35 jaar oud en ook weer met alleen een linker slagtand. NM had twee pijlpunten in de zijkant van zijn buik (zie foto 2), een verwonding die wees op een eerdere confrontatie met stropers of een conflict met de lokale bevolking. Omdat door de dikke huid van olifanten opgehoopt pus niet naar buiten kan lopen, kunnen er ernstige inwendige infecties ontstaan, die het dier verzwakken en uiteindelijk resulteren in een langzame, pijnlijke dood. In dit geval konden de dierenartsen ter plaatse zijn verwondingen schoonmaken en behandelen. Olifant NM heeft geluk gehad!

De derde olifant van de dag was Ithumba Male (IM), van 20 tot 25 jaar oud. Ook hij had nog maar één slagtand – de linker. Het laatste dier dat die dag werd verdoofd, Sangayaya Female (SGF), een vrouwtje van 20 tot 25 jaar oud, had gelukkig nog wel allebei haar slagtanden.

De volgende dag werden nog eens vier olifanten verdoofd en voorzien van een zender.

Een vrouwtje met één slagtand, genaamd Maktau Female (MKF).

De eerste was een enorme olifantenstier met één slagtand, genaamd Kasigua Male (KM) van ten minste 40 jaar oud. Hij werd gevolgd door de ééntandige Maktau Female (MKF). Vervolgens hingen we een zender om bij Jipe Male (JM), een mannetje van 35 tot 40 jaar oud dat een stuk van ten minste 15 cm van zijn slurf miste hoogstwaarschijnlijk het gevolg van een verstrikking in een ijzerdraadstrik die zijn slurf had afgesneden (foto 3).

Njukini Female (NJF) was de laatste van de dag. We troffen dit vrouwtje van 20 tot 25 jaar aan in een groep van 80 olifanten buiten de westelijke grens van het Tsavo West National Park, in de buurt van buurland Tanzania.

De biologen aan boord van de helikopter, Steve Njumbi van het IFAW en David Kimutai van KWS, merkten op dat de afmetingen van lichaam en slagtanden bij deze kudde afweken - kleiner in vergelijking met de andere olifanten van Tsavo. Hun slagtanden waren korter, dunner en rechter en hun ruggengraat was duidelijker afgetekend. Deze constateringen werden op de grond bevestigd, toen olifant NJF van een zender werd voorzien. We speculeerden dat deze kudde deel uit maakt van een overgebleven bospopulatie die zich beweegt tussen Tsavo West en het Kilimanjaro National Park in Tanzania. Met deze halsbandzender kunnen we deze hypothese mogelijk bevestigen.

De laatste zender ging naar een redelijk jonge, gezonde 20 tot 25 jaar oude olifant die de naam Kamboyo Male kreeg (foto 4). We zorgden voor voldoende ruimte tussen zijn nek en de halsband, aangezien hij de komende tijd nog wat zal groeien.

Welzijn van de dieren

De eerste vier olifanten van dag 1 werden binnen gemiddeld 13 minuten per olifant verdoofd en voorzien van een halsbandzender.Bij dit soort operaties is het van groot belang de stress voor de verdoofde dieren zoveel mogelijk te beperken. We brengen de halsbanden zo snel mogelijk aan, zodat de verdoofde olifant binnen de kortst mogelijke tijd weer kan worden bijgebracht. Bij de eerste vier olifanten van dag 1 duurde het verdoven en aanbrengen van de zender gemiddeld 13 minuten per olifant. Onder het aanbrengen van de zender (foto 5) wordt verstaan het meten van de omtrek van de nek van de olifant, het op basis hiervan op lengte snijden van de halsband, en het rond de enorme, zware nek van de slapende olifant bevestigen van de halsband. Hierbij gebruiken we een omgebogen stuk ijzerdraad om de band onder de nek door te trekken. 

Op de tweede dag wisten we de gemiddelde tijd die nodig was voor het aanbrengen van de halsbandzender terug te brengen tot 10 minuten per dier. En het laatste dier op dag 3 kreeg haar halsband zelfs binnen negen minuten om, ondanks het feit dat ze na toediening van haar verdoving in een zittende positie viel – een gevaarlijke houding voor een olifant, aangezien hierdoor de longen in de verdrukking kunnen komen. Door twee door de wol geverfde vangstmedewerkers van KWS, opzichter Patrick Mulandi en brigadier Lelimo, werd ze echter binnen 30 seconden op haar zij gelegd.

Tijdens de hele operatie zijn er geen gewonden of doden gevallen onder de olifanten of de medewerkers die betrokken waren bij deze toch wel gevaarlijke onderneming. Deze opmerkelijke efficiency is te danken aan de grondige voorbereidingen in de afgelopen zes maanden en de ervaring van de technische en ondersteuningsteams die bij de operatie betrokken waren. (Zie de groepsfoto’s 6, 7, 8 en 9).

Het IFAW en KWS hebben deze olifanten van satellietzenders voorzien om actuele informatie te verzamelen over de bewegingen van de olifanten en de manier waarop zij gebruik maken van het ecosysteem van Tsavo.

De menselijke bevolking in het gebied is sinds het volgproject in 1971 aanzienlijk toegenomen. En met deze bevolkingsgroei is ook het gebruik van voormalige trekgebieden van de olifant voor landbouwactiviteiten en andere veranderingen in de infrastructuur door de mens toegenomen. Door het oprukken van deze menselijke activiteiten is ook het aantal conflicten tussen mens en olifant toegenomen.

Stropersactiviteiten in Kenia hebben de afgelopen jaren een alarmerend niveau bereikt.  KWS meldt dat er in het afgelopen jaar ten minste 278 olifanten zijn gedood om hun ivoor, tegenover 47 in 2007. Tsavo is geen uitzondering. Twee weken voor aanvang van deze operatie voor het aanbrengen van zenders werden nog twee rangers van het Tsavo park gedood door stropers.

Onze strategie en doelstelling bij het aanbrengen van de zenders is om informatie over de olifanten te verzamelen die als basis kan dienen voor besluitvorming rond conflicten tussen mens en olifant, de bestrijding van stropers, en de meest cruciale corridors en verspreidingsgebieden buiten de beschermde gebieden.

De informatie die we hebben verzameld over de olifanten die vorig jaar met een zender werden uitgerust, heeft nu al twee belangrijke inzichten opgeleverd:

  1. De olifanten zijn ‘gebiedsspecifiek’, dat wil zeggen dat ze voorkeursgebieden hebben binnen het ecosysteem waar zij het grootste deel van de tijd doorbrengen. We kunnen hieruit concluderen dat de olifanten het ecosysteem onderverdelen op basis van beschikbare middelen. Vanuit beheeroogpunt is dit zowel goed als slecht nieuws. Goed omdat beheerders beter kunnen voorspellen waar de olifanten zijn en inspanningen voor het vergroten van de veiligheid en het verminderen van conflicten met mensen op die gebieden kunnen concentreren. Slecht omdat stropers evenzeer kunnen voorspellen waar ze de olifanten kunnen vinden.
  2. Eén vrouwtjesolifant heeft het grootste deel van haar tijd doorgebracht buiten het beschermde gebied, op het terrein van een gemeenschapsboerderij ten zuiden van Tsavo East. Vanuit ecologisch en beheeroogpunt ‘bewijst’ dit dat er buiten de grenzen van het park een corridor en een verspreidingsgebied zijn die van belang zijn voor de olifanten en die veilig moeten worden gesteld. Dit is echter slecht nieuws, aangezien gebieden buiten het park minder goed kunnen worden beveiligd.

Informatie is macht. Het staat als een paal boven water dat we sterker staan met de informatie die de twaalf olifanten met satellietzender ons opleveren, zodat we problemen kunnen overwinnen en bescherming kunnen bieden aan de olifanten en de leefgebieden in het beschermde gebied van Tsavo die zij zo hard nodig hebben.

--Steve Njumbi

Kom nu in actie en help het IFAW olifanten te beschermen tegen stropers. Zeg NEE! tegen ivoor en teken hier onze petitie.

Post a comment

Deskundigen

Olifantendeskundige voor het IFAW
Olifantendeskundige voor het IFAW
Grace Ge Gabriel, Regiodirecteur Azië
Regiodirecteur Azië
James Isiche, Regiodirecteur Oost-Afrika
Regiodirecteur Oost-Afrika
Regiodirecteur Zuidelijk Afrika / Hoofd Programma Olifanten
Regiodirecteur Zuidelijk Afrika / Hoofd Programma Olifanten
Peter Pueschel, Hoofd Programma’s
Hoofd Internationale Milieuverdragen
Vivek Menon, regiodirecteur Zuid-Azië
Regiodirecteur Zuid-Azië