De opzichters van Amboseli – onze kracht in het veld, in het belang van mens en dier

Wildopzichters van de OOGR worden in Manyani opgeleid, met steun van het IFAW © IFAW/E. Wamba

Terwijl ons voertuig over de kronkelige, stoffige wegen van Amboseli’s Olgulului Oloolarashi Group Ranch (OOGR) hobbelt, vertelt Leshinka ole Sereu ons dat hij de avond tevoren leeuwen heeft gehoord. “Ze zijn laat in de avond in dit gebied gezien, en we hebben ze ‘s nachts gehoord. Het zijn twee volwassen mannetjes en de wildopzichters van de groepsranch volgen op dit moment hun spoor.”

Dan maant Sereu, de hoofdsergeant die de leiding heeft over 42 wildopzichters van de OOGR, de chauffeur abrupt tot stoppen. Vervolgens springt hij snel uit de auto. Als we hem stilletjes volgen, wijst hij naar de grond. “Kijk, afdrukken van leeuwenpoten. Zien jullie ze? Kom mee!” 

We lopen een paar meter vooruit, en proberen met samengeknepen ogen tegen het felle licht nog meer pootafdrukken van leeuwen te ontwaren. Maar we zien niets. “Kijk, deze zijn zelfs nog duidelijker,” zegt hij met een glimlach, waarbij een ontwapenende spleet tussen zijn voortanden zichtbaar wordt.

We zijn onder de indruk van zijn scherpe blik, en hij grapt dat hij met zijn kleine ogen en bijna vijftig jaar veel beter kan zien dan wij. En daar komt nog bij dat hij veel beter, en gedetailleerder, op de hoogte is van het gedrag van de wilde dieren.

We gaan op weg, dit keer naar Lemomo Hill – een gunstig uitkijkpunt in het landschap. Onderweg komen we een team van drie opzichters tegen die de leeuwensporen volgen in de richting van de woningen van de gemeenschap. Het volgen van roofdieren is van cruciaal belang, omdat zo kan worden voorkomen dat het vee van de gemeenschap aan rovers ten prooi valt. We blijven even kort met de mannen praten, en ze laten ons nog wat meer sporen zien voordat ze verdergaan met hun ochtendbespreking.

Een leeuwenspoor © IFAW/E. Wamba

Aan de voet van Lemomo Hill ontmoeten we twee opzichters die voor een aantal weken een tent hebben opgezet. Ze hebben het niet gemakkelijk! De temperatuur is hoog en de zon brandt genadeloos.

Ze missen zelfs de meest elementaire uitrusting, zoals kampeermaterialen. Hun provisorische keuken bevindt zich in de schaduw: drie kookstenen en wat brandhout, dat ze steeds moeten verzamelen als ze wat eten willen koken.

Ondanks hun omstandigheden zijn ze positief en vrolijk, en ze zijn blij ons te zien, al duurt de ontmoeting maar kort. Hun belangrijkste taak is uit te kijken naar illegale activiteiten of vreemdelingen in het gebied. En daar is een goede reden voor. Afgelopen oktober werden een bekende en geliefde olifantenmatriarch en haar twee dochters door ivoorstropers gedood tussen deze heuvel en Embarangoi Hill.

Bijna in een hinderlaag

We besluiten Lemomo Hill te beklimmen voor een panoramisch uitzicht over het landschap. Langs een wirwar van paadjes klimmen we in 15 minuten naar de top, ons een weg banend tussen acacia melliferastruiken, kuilen en vulkanisch gesteente. Op de top treffen we een diepe, twee meter brede kuil aan, klaarblijkelijk het graafwerk van illegale kwikzoekers.

In Kenia, en waarschijnlijk ook in andere delen van Afrika, gingen er onbevestigde verhalen rond dat landbakens kwik bevatten - met als gevolg dat er veel bakens zijn uitgegraven. Ook Lemomo was dit lot blijkbaar niet bespaard gebleven. Een eind verderop zien we een patrouillevoertuig van de KWS (Kenya Wildlife Services) door het Kitendengebied rijden.

Dan zien we het voertuig van richting veranderen, en koers zetten richting Lemomo Hill. Vreemd genoeg parkeert de chauffeur in de schaduw van een acaciaboom, en we vragen ons hardop af waarom hij zoiets zou doen.

Enkele minuten later richten we onze aandacht weer op Sereu, die ons wijst op verschillende oriëntatiepunten in het landschap. We nemen foto’s van de omgeving, met de indrukwekkende Kilimanjaro op de achtergrond.

We hebben op dat moment geen idee dat we worden achtervolgd door KWS-rangers die, samen met hun Tanzaniaanse tegenhangers en de gemeenschapsrangers uit beide landen, de bewegingen rond de heuvel scherper in de gaten houden, sinds matriarch Qumquat en haar dochters werden gedood door stropers.

Voordat de rangers echter de top bereiken, zijn wij al aan onze afdaling begonnen, dit keer langs een eenvoudiger route, waardoor we onze achtervolgers mislopen. Pas als we weer uit het gebied wegrijden, komen we de chauffeur van de KWS tegen, die ons vertelt dat zijn collega’s achter ons aan zaten, met de bedoeling een hinderlaag te leggen. Gelukkig hoorden ze op tijd wie we waren.

Een welkome aanvulling op het beschermingswerk van de rangers

De OOGR begon ooit met 16 opzichters, inmiddels zijn het er 42. Slechts 3 van deze 42 opzichters hebben een officiële training gevolgd. Op dit moment volgen tien opzichters, met steun van het IFAW, een drie maanden durende training aan de KWS Law Enforcement Academy in Manyani, Tsavo. 

In mei zwaaien ze af, en gaan ze hun collega’s helpen de stropers op afstand te houden, toezicht te houden op wilde dieren, en hun gemeenschap ondersteunen bij incidenten waarbij wilde dieren betrokken zijn.

Sereu begon 10 jaar geleden als opzichter en klom sindsdien op tot zijn huidige rang. 

“Deze opzichters rapporteren aan mij. Mijn andere verantwoordelijkheden zijn onder meer de supervisie over een regelmatig toezicht op wilde dieren, het in kaart brengen van invloeden op de biodiversiteit, het oplossen van conflicten tussen mensen en dieren, het voorkomen van het verlies van vee aan roofdieren, het voorkomen van vergeldingsacties tegen wilde dieren, het verzamelen van informatie en het verlenen van assistentie bij de redding van wilde dieren in nood.

Wij doen alles wat een ranger doet, behalve verdachten arresteren; dat is een taak van de KWS. We zijn ook niet gewapend, maar bij veiligheidsoperaties werken we samen met de KWS.”

Toen we vorige maand een korte ontmoeting hadden met de opzichters, voordat ze zich bij de opleiding meldden, vertelden ze ons welke afstanden ze moesten afleggen naar de kantoren van de OOGR. 

Nadat hij was aangemoedigd vrij en open te spreken, gesteund door bemoedigende knikjes van zijn collega’s, gaf één van de opzichters, Jackson Sitonik, ons een opsomming van de problemen waar de opzichters mee kampen – van het vervoer tussen gebieden of buitenposten, tot het kleine aantal opzichters voor een enorm uitgestrekt gebied, de behoefte aan meer buitenposten en bases, het gebrek aan uitrusting om zichzelf te kunnen verdedigen tegen gewapende stropers, magere salarissen, etc. 

Hij eindigde zijn betoog met een woord van vertrouwen aan het adres van het IFAW: de opzichters kennen het IFAW als een organisatie die goed samenwerkt met de Massaïgemeenschap, en daarbij oog heeft voor zowel de dieren als de mensen.

Samenwerken met de gemeenschap

De opzichters uit de gemeenschap zijn de ogen en mankracht in het veld; en dat maakt hun rol voor de bescherming van wilde dieren en andere natuurlijke hulpbronnen in het gebied van Amboseli van onschatbare waarde. Een waarde die niet genoeg kan worden benadrukt.

Het is dan ook niet meer dan logisch dat bijna alle non-gouvernementele organisaties die in het gebied actief zijn, samenwerken met de verschillende groepsranches, ter ondersteuning van de wildopzichters die vanuit de gemeenschap beschikbaar worden gesteld. 

In het geval van het IFAW wordt samengewerkt met de OOGR om de situatie van de gemeenschapsopzichters te verbeteren door op verschillende terreinen extra ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld door middel van scholing, het beschikbaar stellen van uniformen en uitrusting, en het inrichten van extra buitenposten en operationele bases.

Er zijn bovendien plannen voor samenwerking met de Amboseli Tsavo Game Scouts Association (ATGSA), de overkoepelende organisatie van wildopzichters in de regio, om een effectieve en efficiënte uitvoering van hun taken mogelijk te maken.

-- EW

Met uw steun helpt u deze gemeenschapsopzichters hun werk voort te zetten, maak nu een gift over.

Post a comment

Deskundigen

Céline Sissler-Bienvenu, Directeur Frankrijk en Franstalig Afrika
Directeur Frankrijk en Franstalig Afrika
Olifantendeskundige voor het IFAW
Grace Ge Gabriel, Regiodirecteur Azië
Regiodirecteur Azië
James Isiche, Regiodirecteur Oost-Afrika
Regiodirecteur Oost-Afrika
Regiodirecteur Zuidelijk Afrika / Hoofd Programma Olifanten
Regiodirecteur Zuidelijk Afrika / Hoofd Programma Olifanten
Peter Pueschel, Hoofd Programma’s
Hoofd Internationale Milieuverdragen
Vivek Menon, regiodirecteur Zuid-Azië
Regiodirecteur Zuid-Azië