In gesprek met schubdierexperts

Schubdieren zijn de meest illegaal verhandelde zoogdiersoort ter wereld. FOTO: ©1StopBrunei Wildlife

Hier in Honolulu, Hawaï, is het IUCN World Conservation Congress in volle gang. Duizenden wetenschappers op het gebied van natuurbescherming hebben zich in het Hawaii Convention Center verzameld om ideeën en kennis uit te wisselen voor een betere bescherming van de natuur in de wereld.

Vandaag stond er een door het IFAW gesponsord en georganiseerd panel op de agenda, getiteld Pangolins in Peril: How to save the most illegally traded mammal in the world ('Schubdieren in gevaar: hoe kunnen we zorgen voor behoud van het meest illegaal verhandelde zoogdier ter wereld?'). Aan het panel werd tevens meegewerkt door partnerorganisaties NRDC, Freeland en HSI. Het panel leverde boeiende gesprekken op tussen schubdierexperts uit de hele wereld, onder wie ook onze eigen IFAW-regiodirecteur Noord-Amerika, Jeff Flocken.

Deze wetenschappers en deskundigen hebben hun loopbaan gewijd aan de bescherming van één van 's werelds meest exotische en bijzondere diersoorten. En wat ze te vertellen hebben is absoluut inspirerend.

Darren Pietersen, vice-voorzitter van de African Pangolin Working Group

Ik sprak met twee van de aanwezige deskundigen – Thai Van Nguyen, directeur van Vietnam Saves Wildlife, en Darren Pietersen, vice-voorzitter van de African Pangolin Working Group – en stelde ze een aantal vragen over schubdieren en hun ervaringen met deze dieren.

Thai Van Nguyen, directeur van Vietnam Saves Wildlife.

Hoe is uw interesse in schubdieren ontstaan en wat maakt deze dieren zo bijzonder?

*TVN: Ik zag voor het eerst een schubdier toen ik nog maar acht jaar oud was. In 2005 begon ik me voor het behoud van het schubdier in te zetten en daar ben ik altijd mee doorgegaan. Ik vind schubdieren zo bijzonder omdat ze als enige zoogdier in de wereld bedekt zijn met schubben. En ze hebben geen natuurlijke vijanden, behalve de mens. Ze zijn voor ons in geen enkel opzicht schadelijk, maar toch is de mens de reden dat ze met uitsterven worden bedreigd. Mensen weten opvallend weinig over schubdieren en ze zouden wel eens uitgestorven kunnen zijn voordat een groot aantal mensen ooit maar van ze heeft gehoord. Daarom vind ik dat ik iets moet doen om deze dieren te redden. 

DP: Mijn werk met schubdieren is echt begonnen toen ik als student aan de universiteit een ecologisch onderzoek deed naar het Temmincks schubdier. Maar ook na dat onderzoek ben ik me blijven bezighouden met schubdieren, zowel op het gebied van onderzoek als van bescherming. Ik ben vooral actief geweest in de rol van supervisor voor andere studenten die onderzoek deden naar verschillende onderwerpen, zoals factoren die bepalend zijn voor de verspreiding van schubdieren, genetica van schubdieren en ziekten bij schubdieren.

Schubdieren zijn niet alleen bijzonder omdat ze de enige zoogdieren zijn met een pantser van schubben, hun aantrekkingskracht zit hem ook in het mysterie dat ze omringt. Zeker in het grootste deel van Afrika worden schubdieren maar zelden gezien, en slechts een handjevol mensen heeft ooit geprobeerd onderzoek naar ze te doen. En die 'grote onbekendheid', de mogelijkheid om iets nieuws te onderzoeken en de uitdaging om zo'n uniek, mysterieus wezen te bestuderen, dat is wat me zo boeit. En nu is daar nog de hachelijke situatie bijgekomen waarin het schubdier verkeert - de reële mogelijkheid dat wij mensen verantwoordelijk zullen zijn voor het uitsterven van een groep zoogdieren waarover we nog nauwelijks iets weten.

Door welke factoren worden schubdieren in uw regio het meest bedreigd?

*TVN: Zowel verslechtering van leefgebieden als de vraag naar schubdierproducten zorgt ervoor dat het aantal schubdieren in Azië afneemt. Schubdiervlees wordt beschouwd als een exotische en kostbare delicatesse en hun schubben worden binnen sommige gemeenschappen verwerkt in traditionele geneesmiddelen.

DP: Dit verschilt enigszins per regio. In Zuid-Afrika worden naar schatting jaarlijks zo'n 377 tot 1.028 schubdieren onbedoeld geëlektrocuteerd door het onderste deel van wild- en veehekken die onder spanning staan. En dit aantal stijgt naarmate meer veehouders elektrische afrasteringen plaatsen om roofdieren af te schrikken. Daarnaast komen er in Zuid-Afrika jaarlijks nog eens zo'n 280 schubdieren om bij het oversteken van wegen. De exacte omvang van de lokale handel in Zuid-Afrika is niet bekend, maar we weten wel dat die aanzienlijk is. Zowel de lokale als de internationale handel vormt een toenemende bedreiging voor schubdieren in zuidelijk Afrika.

Voor het Afrikaanse continent als geheel geldt dat de consumptie van schubdieren als bushmeat en het gebruik ervan binnen de Traditionele Afrikaanse Geneeskunde de grootste bedreiging vormden. De internationale handel neemt echter in snel tempo de plaats in van de lokale handel als belangrijkste bedreiging, nu gemeenschappen zich bewust worden van de economische waarde van schubdieren. Ook verlies en verslechtering van leefgebieden vormen een grote bedreiging voor alle vier de Afrikaanse schubdiersoorten.

Wat moet er in de eerste plaats worden gedaan om schubdieren te beschermen?

*TVN: We moeten de wetgeving en handhaving aanscherpen om de illegale handel te bestrijden en in beslag genomen schubdieren terug in het wild uitzetten. We moeten de bescherming van leefgebied verbeteren en ons concentreren op de bescherming van een 'bolwerk' voor elke soort. Daarnaast zijn ook bewustmaking en gedragsverandering ontzettend belangrijk om de vraag naar schubdierproducten omlaag te brengen. En tot slot is er geld nodig voor onderzoek om een beter inzicht te krijgen in wat er precies nodig is om wilde populaties beter te beschermen.

DP: Ik denk dat er een veelzijdige aanpak nodig is, willen we het schubdier behoeden voor uitsterven. Ten eerste moeten het schubdier en de situatie waarin het verkeert meer bekendheid krijgen, want mensen gaan zich niet inzetten voor het behoud van iets dat ze niet kennen. We moeten onderzoek doen naar mogelijkheden voor beperking van de vraag naar schubdieren in zowel Azië als Afrika, waar ze een grote rol spelen in zowel de traditionele geneeskunde als in de culinaire wereld. Ook moeten we plaatselijke NGO's en regeringen steunen die zich actief inzetten voor de bescherming van schubdieren en andere soorten. Veel landen waar het schubdier voorkomt, beschikken over onvoldoende middelen en weten in sommige gevallen niet hoe ze de bescherming van schubdieren het beste kunnen aanpakken. Door deze landen waar mogelijk te helpen, kunnen we de bescherming van schubdieren en andere wilde diersoorten verbeteren. Verder ben ik van mening dat we absoluut meerdere beschermde gebieden moeten aanwijzen en vastleggen om elke schubdiersoort bescherming te bieden. In de meeste gevallen is dit alleen mogelijk met medewerking van de lokale bevolking, en die medewerking krijgen we alleen als deze mensen ook meeprofiteren van deze beschermde gebieden. Dat is iets wat zorgvuldige afwegingen vraagt, maar het is zeker haalbaar.

Kunt u iets meer vertellen over de organisaties waarmee u samenwerkt?

*TVN: Save Vietnam’s Wildlife (SVW) is in 2014 opgericht als non-profitorganisatie, omdat er dringend behoefte was aan een meer afgestemde aanpak van de bescherming van de natuur van Vietnam. Sinds 2014 is er veel bereikt. Zo zijn er bijna 200 schubdieren gered en is er succesvol campagne gevoerd om schubdierschubben van de Vietnamese lijst van gesubsidieerde geneesmiddelen te krijgen. Het eerste speciale voorlichtingscentrum van Vietnam voor schubdieren en kleine carnivoren werd opgericht en er zijn meer dan 100 handhavingsambtenaren op het gebied van wildlifecriminaliteit opgeleid. Ook is er een enquête gehouden onder ruim 8.000 lokale Vietnamese burgers over de consumptie van schubdieren. 

DP: Al mijn onderzoek gebeurt in samenwerking met de African Pangolin Working Group, die in 2011 is opgericht voor coördinatie en implementatie van het onderzoek naar schubdieren in Afrika; voor vergroting van de bekendheid van schubdieren en de moeilijke omstandigheden waarin ze, met name in Afrika, verkeren; en ter ondersteuning van regeringen, handhavingsinstanties en NGO's die betrokken zijn bij de bescherming van schubdieren. Op dit moment hebben we meerdere lopende en geplande onderzoeksprojecten. Meer informatie over deze projecten is te vinden op onze website: pangolin.org.za.


Alle acht de soorten schubdieren lopen gevaar, maar de gesprekken met de bevlogen mensen die een voorhoedegevecht leveren voor het behoud van schubdieren, stemmen me hoopvol. De IUCN heeft eerder deze week een motie onder aanvoering van het IFAW aangenomen, waarin wordt aangedrongen op bescherming van schubdieren.

En er komt nog een aantal mogelijkheden aan om die bescherming verder te verbeteren. Zo is er recent een petitie ingediend voor opname van schubdieren als bedreigde soort onder de Amerikaanse Endangered Species Act. En deze herfst wordt er op de CITES Conferentie van Partijen een reeks voorstellen besproken om alle schubdiersoorten de hoogst mogelijke bescherming te bieden tegen de internationale commerciële handel.

*Aangepast ter verduidelijking

-- MH

 

Post a comment

Deskundigen

Vice President, Hoofd Internationale Activiteiten en Programma's
President en Algemeen Directeur
Beth Allgood, Directeur Verenigde Staten
Directeur Verenigde Staten
Senior adviseur beleidsontwikkeling
Senior adviseur beleidsontwikkeling
Faye Cuevas, Esq.
Senior Vice President
Grace Ge Gabriel, Regiodirecteur Azië
Regiodirecteur Azië
Vicepresident Natuurbehoud en Dierenwelzijn
Vicepresident Natuurbehoud en Dierenwelzijn
Kelvin Alie, Vice-president IFAW, Hoofd Programma Dierenwelzijn en Natuu
Vice-president IFAW
Patrick Ramage, Hoofd Programma Oceaanbescherming
Hoofd Programma Oceaanbescherming
Rikkert Reijnen, Hoofd Programma Wildlife Crime
Hoofd Programma Wildlife Crime