Wijsheid uit India - met de ogen kijken we, maar met het hart zien we.

Als ik reis, neem ik altijd een boek mee. Meestal koop ik er eentje op het vliegveld en kies ik iets wat niet te zwaar is, zowel in fysieke als in intellectuele zin. Dan hoef ik me ook niet zo ongemakkelijk of schuldig te voelen als ik midden in het verhaal in slaap val met het boek op mijn schoot.

Ik noem dat soort lectuur graag ‘vliegtuigvoer’, maar dat is een heel ander verhaal. Zoals veel lezers van mijn berichten wel weten, ben ik de afgelopen week naar Bhutan en India gereisd om het werk van het IFAW voor de bescherming van tijgers en olifanten onder de aandacht te brengen.

Op weg naar Dubai, het kantoor van IFAW-Midden-Oosten, liep ik op de internationale luchthaven Indira Gandhi langs een boekwinkel en hield ik even de pas in om te zien wat er op de plank met onlangs uitgegeven boeken stond. Een boek over de Mongoolse heersers van India trok mijn aandacht.

Die ene blik op dat boek luidde een reeks eigenaardige gebeurtenissen in. De verkoper was nog bezig met het aanslaan van mijn aankoop toen de man die me net had geholpen met het boek, naar me toe kwam rennen met een tweede boek in zijn hand. Ik kon het voor de helft van de prijs krijgen bij aankoop van het eerste boek en hij vond dat ik dat aanbod echt niet moest laten schieten.

Ik maakte een grapje over zijn gedrevenheid om me te onderwijzen over India, maar besloot toch het boek erbij te nemen.

De twee dagen daarvoor was ik, samen met onze programmaleiders en partners van de Wildlife Trust of India (WTI), druk bezig geweest met het evalueren van de algehele strategie van het IFAW. Bij elke campagne die je als organisatie op touw zet, heb je frustrerend genoeg te maken met voortdurend veranderende omstandigheden. Binnen de groep hebben we daarom gesproken over de noodzaak om onze tactieken bij te stellen. Toen ik daarover nadacht, bleef de vraag me bezighouden wat het toch is dat onze organisaties drijft om ons in te zetten voor de bescherming van dieren, terwijl we steeds weer zoveel hindernissen op onze weg vinden.

Ik plaagde mijn collega Vivek Menon, directeur van de WTI, met zijn steeds weer herhaalde uitspraak dat ‘het leven een illusie is’, en dat ik volgens hem alleen maar in India aan de slag zou hoeven gaan om deze les keer op keer in de praktijk te leren.

Door de jaren heen ben ik ervan overtuigd geraakt dat we onze strijd voor een beter lot voor dieren niet zullen winnen door cijfers en statistieken aan te halen. Nee, we moeten onszelf de morele verplichting opleggen om die statistieken als munitie in plaats van als ons belangrijkste wapen te gebruiken.

Vervuld van deze gedachten stapte ik in het vliegtuig naar Dubai en sloeg ik het dubieuze, afgeprijsde boek open dat de verkoper me aangeraden had.

Het boek, ‘Emperors of the Peacock Throne’ van Abraham Eraly, is een behoorlijk dikke pil en niet een boek waar ik normaal naar zou grijpen met de herrie van vliegtuigmotoren om me heen.

Ik grinnikte in mezelf over de aanschaf van de twee boeken en de strekking van het onderwerp. Ik besloot alleen het voorwoord te lezen en niet het hele boek door te spitten, wat ik bij wat luchtiger vliegkost wel gewend ben te doen.

Op de eerste pagina van het voorwoord van de ‘Emperors’ wordt Albert Camus geciteerd, die beweert dat de mens nooit in staat is de complete geschiedenis te overzien ‘omdat hij zich midden in die geschiedenis bevindt’.

Ik bedacht me dat hetzelfde geldt voor natuurbeschermingsprojecten, omdat ook een dierenbeschermer soms ‘door de bomen het bos niet meer ziet’. Hadden we het hier niet nét over gehad tijdens een vergadering, waarbij we probeerden vast te stellen wat de beste manier is om olifanten en tijgers te redden?

Toen ik op de volgende pagina was aangekomen, ging ik het woord ‘historicus’ vervangen door het woord ‘dierenbeschermer’. Op mijn denkbeeldige pagina las ik toen het volgende:

‘De dierenbeschermer is geen onmachtige moralist. Integendeel, juist door aandacht te vragen voor de morele dimensie krijgt zijn werk die unieke klank. Als je die morele dimensie niet laat meeklinken, benader je natuurbescherming zoals je met fossiele planten omgaat -  emotieloos en afstandelijk.’

Je zou hier zelfs nog de negentiende-eeuwse Deense filosoof Kierkegaard ten tonele kunnen voeren, die "zijn subjectieve zekerheid juist bekrachtigd zag in een wereld van objectieve onzekerheden".

Toen we weer aan het dalen waren, bedacht ik me, dat zelfs als wij als dierenbeschermers een volkomen sluitend wetenschappelijk bewijs zouden kunnen leveren voor de claim dat wilde dieren steeds meer gevaar lopen door de illegale handel, dan nog zou het niet de wetenschap zijn die de overwinning behaalt. Het zal veel eerder de ‘subjectieve zekerheid’ zijn die voortvloeit uit de overtuiging dat het onnodig doden van wilde dieren simpelweg verkeerd is - duidelijk een moreel argument dus, met een unieke klank.

Nadat ik in Dubai was geland, werd mijn blik constant getrokken door stapels kranten, waarvan elk exemplaar me toeschreeuwde dat er weer een hele groep olifanten in Kameroen op een afschuwelijke manier door ivoorstropers was afgeslacht en dat er in China weer tijgers waren gedood om hun vacht en beenderen. Al die kranten waren even zovele stukken munitie voor het wapen in de vorm van de volgende morele argumentatie:

Omdat de mens een intelligent en weldenkend wezen is, heeft hij de plicht om te doen wat goed is – een eind maken aan de zinloze moord op de laatste exemplaren van deze in het wild levende dieren. 

En daarmee krijgt dit gezegde uit India voor mij weer een nieuwe betekenis: "met de ogen kijken we, maar met het hart zien we."

--AD

Post a comment

Deskundigen

Vice President, Hoofd Internationale Activiteiten en Programma's
President en Algemeen Directeur
Céline Sissler-Bienvenu, Directeur Frankrijk en Franstalig Afrika
Directeur Frankrijk en Franstalig Afrika
Regiodirecteur Midden-Oosten
Regiodirecteur Midden-Oosten
Dr. Maria (Masha) N. Vorontsova, Regiodirecteur Rusland en GOS
Regiodirecteur Rusland en GOS
Grace Ge Gabriel, Regiodirecteur Azië
Regiodirecteur Azië
Jeffrey Flocken, Regiodirecteur Noord-Amerika
Regiodirecteur Noord-Amerika
Kelvin Alie, Hoofd Programma Wildlife Trade
Hoofd Programma Wildlife Trade
Peter Pueschel, Hoofd Programma’s
Hoofd Internationale Milieuverdragen
Vivek Menon, regiodirecteur Zuid-Azië
Regiodirecteur Zuid-Azië