Polder-Protocol voor levende, grote walvisachtigen

Polder-Protocol voor levende, grote walvisachtigen

Vorige week strandde er een potvis op Terschelling en, ondanks de nodige inzet van verschillende  instanties en de Nederlandse overheid, is het dier later op de dag bezweken. Inmiddels is de potvis in Harlingen aangekomen en het dier zal door een team van wetenschappers van de Universiteit van Utrecht en Naturalis ontleed en onderzocht worden.

Een dergelijke stranding van een grote walvisachtige gebeurt niet heel regelmatig aan de Nederlandse kust. Dit is in scherp contrast met de situatie voor de kust van Cape Cod (vlakbij Boston, USA) waar het hoofdkwartier van het  IFAW is gevestigd en waar wij een competent Reddingsteam 24 uur per dag paraat hebben voor strandingen die regelmatig plaatsvinden.

Vorig jaar december strandde er een levende bultrug op een zandplaat ten zuidwesten van Texel. De bultrug is een van de grotere walvissoorten met een maximale lengte die kan variëren van 12 tot 15 meter. Een volwassen exemplaar weegt 25 tot 30 ton. De gevolgen waren een reddingsactie van de Nederlandse overheid die dagen leek aan te houden en een heuse storm aan persberichten.

Sinds tien jaar ben ik woonachtig in Brussel en sinds februari 2008 werkzaam bij IFAW EU als Politiek Beleidsmedewerker, maar ik volg nog altijd het dagelijkse nieuws in Nederland en het hield ons allemaal bezig; de bultrug, de helikopters, de boten en ook de berichtgeving.  De berichtgeving was dubbelzinnig; had de overheid voldoende gedaan, stonden de beste stuurlui aan wal of was er wel degelijk ruimte voor verbetering?

Misschien vanzelfsprekend voor sommigen, maar toch het vermelden waard; niet alle gestrande walvisachtigen willen gered worden. Zij staan erom bekend dat zij zich soms moedwillig laten stranden en het komt voor dat een gered dier zichzelf wederom strandt. De tijd die is verstreken tussen stranding en een poging tot het redden van het dier is cruciaal; het IFAW-reddingsteam houdt een maximale pogingsduur aan van 12 uur. Een reddingspoging langer rekken is geen humane optie, gezien de schade die het dier oploopt terwijl het op het strand ligt; gewicht drukt op het dier waardoor er spierschade optreedt, blootstelling aan zonlicht en oververhitting, stress etc.

Gezien de zeldzaamheid van de situatie in het geval van de bultrug op Texel waren er dan ook geen duidelijke voorschriften van hoe te reageren op een dergelijke situatie en wie er precies verantwoordelijk was en/of erbij betrokken kon worden. Dagen na de stranding zegde de Minister van Economische Zaken aan de Tweede Kamer toe dat er voor de zomer een protocol voor de stranding van levende, grote zeezoogdieren moest komen.  

Het Ministerie nodigde alle relevante belanghebbenden, waaronder het IFAW,  uit voor vier workshops en er waren vertegenwoordigers van NGOs, Universiteit Utrecht, Naturalis en KNRM (Koninklijke Nederlandse Reddings Maatschappij) aanwezig. De interactie en zelfs heftige discussies op bepaalde momenten hebben uiteindelijk bijgedragen aan de inhoud van het protocol.

Het succes van dit protocol zal afhankelijk zijn van (de onafhankelijkheid van) de deskundigen die betrokken worden bij de reddingsactie. IFAW heeft  meerdere malen aangegeven dat onafhankelijke experts de beslissende stem moeten hebben tijdens de reddingsactie en dat het publiek goed geïnformeerd moet worden over de voortgang van de reddingsactie. Essentieel is ook dat de veiligheid van het reddingsteam niet wordt gecompromitteerd en dat er onderzoek word gedaan naar de achterliggende redenen van een stranding, zoals onderwater geluidshinder.

Na zoveel jaren in Brussel gewerkt en gewoond te hebben moest ik weer even wennen aan het speculaasje bij de koffie en het feit dat iedereen aan tafel een duidelijke mening had, maar het poldermodel is iets om trots op te zijn. Er ligt nu een ‘Protocol stranding levende grote walvisachtigen’, gebaseerd op een compromis van de verschillende betrokkenen, met een verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheid, wetenschappers en dierenwelzijnsorganisaties.

Het is nog vroeg om een oordeel te geven over de werking van het protocol, maar de stranding van de potvis van gisteren zal zeker een indicatie geven van hoe de samenwerking is verlopen. In het najaar wordt er nog een oefening gepland en er is ruimte om het protocol aan te scherpen. We hopen natuurlijk op zo min mogelijk strandingen aan de Nederlandse kust, maar het IFAW zal altijd bereid zijn haar expertise te delen met de betrokken Nederlandse experts.

-- BS

Ga voor meer informatie over onze walvisprojecten naar onze speciale pagina hierover.

Post a comment

Deskundigen

Dr. Ralf (Perry) Sonntag, Directeur Duitsland
Directeur Duitsland
IFAW-vertegenwoordiger Japan
IFAW-vertegenwoordiger Japan
Patrick Ramage, Hoofd Programma Walvissen
Hoofd Programma Walvissen