De zwaardwalvis, of orka, is het grootste lid van
de dolfijnenfamilie. Zwaardwalvissen zijn groot en robuust gebouwd, met een
afgeronde kop zonder duidelijke snuit. Door hun opvallende kleurtekening worden
ze niet snel verward met andere soorten in hun natuurlijke omgeving. Orka's zijn
gitzwart met een witte vlek achter en boven de ogen. De onderkaak en keel hebben
eveneens een witte kleur, die over de buik doorloopt tot aan de genitaliën. De
onderzijde van de staartvinnen is wit en vanaf de witte buik loopt aan beide
zijden een brede witte streep omhoog tot achter de rugvin. Achter de rugvin
bevindt zich een grijze vlek, het zogehten 'zadel'. De vorm van dit zadel is
voor ieder dier uniek. De grote rugvin van volwassen dieren, met name de
mannetjes, kan tot 1,8 meter lang worden. Mannetjes kunnen 8,5 meter lang
worden, de vrouwtjes 6,7
meter.
Natuurlijke geschiedenis
De zwaardwalvis is een van de meest
kosmopolitische walvissoorten, met een verspreidingsgebied dat zich uitstrekt
van de tropische oceanen tot de poolzeeën. Het zijn zeer sociale dieren die een
sterke, hechte band ontwikkelen met de leden van hun groep. Groepen bestaan uit
aan elkaar verwante dieren en soms komen 2 of meer verschillende groepen korte
tijd bijeen om te paren. De wereldwijde populatie zwaardwalvissen lijkt te
bestaan uit onderpopulaties die zich hebben aangepast aan de leefomstandigheden
in hun specifieke leefgebied. De groep volgt gewoonlijk de bewegingen van de
beoogde prooi – afhankelijk van de locatie kan dit ondermeer zalm, haring,
baardwalvis, pinguïn en zeehond zijn.
Huidige Status Van De Soort
Status
In Canada heeft het Committee on the Status of
Endangered Wildlife (COSEWIC) de zwaardwalvis de status bedreigd toegekend en is
de soort beschermd onder de nieuwe federale Species at Risk Act (SARA). Andere
populaties zijn mogelijk beschermd onder specifieke nationale
wetgeving.
Gevaren die de soort bedreigen
Hoewel de wereldwijde populatie zwaardwalvissen
niet bedreigd wordt, zijn verschillende regionale populaties uitgedund.
Residente en trekkende populaties voor de kust van Vancouver, Canada, en
Washington State, VS, zijn uitgedund door de vangst van levende dieren voor
dolfinaria, die plaatsvond voordat wetenschappers in kaart hadden gebracht uit
hoeveel dieren de populaties bestonden. Tegenwoordig omvatten deze populaties
nog slechts enkele honderden dieren en worden ze bedreigd door vervuiling, druk
scheepvaartverkeer, en mogelijk ook door een afname van het aantal prooidieren.
Gevreesd wordt dat de populariteit van de zwaardwalvis er uiteindelijk toe zal
leiden dat het dier door intensief walvistoerisme uit zijn gekozen leefgebied
wordt verdreven. Bovendien kan ook het gebruik van lawaai producerende
apparatuur aan zalmkooien om roofdieren op afstand te houden, de zwaardwalvissen
uit hun gekozen habitat verdrijven, waarmee de voedselvoorziening van deze
dieren in gevaar komt. Verder wordt er jacht gemaakt op een aantal
orkapopulaties in Japan, Indonesië, Groenland en
West-Indië.
Internationale handel De zwaardwalvis is opgenomen in CITES-bijlage
II, die de internationale handel in zwaardwalvissen (of lichaamsdelen van deze
dieren) zonder de vereiste vergunningen verbiedt.