Kat

Classificatie:

Populatie Wereldwijd

Beschrijving En Natuurlijke Geschiedenis

Tegenwoordig komt de gedomesticeerde kat overal ter wereld waar mensen leven voor, met uitzondering van het Antarctisch gebied. (In dit gebied zijn huisdieren niet toegestaan volgens het Protocol betreffende Milieubescherming, waarin is bepaald dat niet-inheemse soorten, met uitzondering van de mens, op het continent niet worden toegelaten).

Fysieke beschrijving 
In tegenstelling tot de gedomesticeerde hond, waarmee jarenlang selectief is gefokt, heeft de gedomesticeerde kat sinds zijn domesticatie zo'n 4.000 jaar geleden zijn oorspronkelijke fysieke kenmerken grotendeels behouden. Net als bij zijn wilde verwanten is het skelet van de gedomesticeerde kat zo ontwikkeld dat hij in staat is tot korte snelheidsexplosies en bijzonder lenig is. Dit is één van de redenen waarom katten zich zo sierlijk en soepel bewegen. Een kat heeft slanke, maar stevige poten, een smalle ribbenkast en een bijzonder flexibele ruggengraat. De schouderbladen liggen los van het centrale geraamte, zodat de kat bij elke snelheid soepel kan bewegen, en de polsbeenderen zijn flexibel, om gemakkelijker een prooi te kunnen vangen en over smalle richels te kunnen lopen. De klauwen van de kat groeien uit het laatste botje van de teen en kunnen tijdens het lopen ter bescherming worden ingetrokken.

Katten hebben een sterk ontwikkelde tastzin, en hebben contactreceptoren verspreid over hun hele lichaam, met name in de voetkussentjes en snorharen (vibrissae). Katten zijn nachtdieren en hun beweegbare snorharen helpen bij het registreren van bewegingen van prooidieren en verschaffen informatie over hun omgeving. De meeste mensen kennen wel de opvallende snorharen op de wangen, maar ook rond de kin, boven de ogen en aan de achterzijde van elke voorpoot bevinden zich dergelijke haren.

Katten maken in hun communicatie gebruik van een brede variatie aan geluiden, zoals kirren ter begroeting, miauwen en spinnen. Hoe een kat precies dat spinnende geluid produceert, blijft een raadsel. Sommigen geloven dat het gaat om een vibratie van de spieren van het strottenhoofd en het middenrif, anderen denken juist dat het geluid wordt veroorzaakt door turbulente bewegingen van het bloed in de voorste holle ader, die hoorbare trillingen in de luchtwegen zouden veroorzaken. Katten spinnen niet alleen als ze tevreden zijn, het kan ook een teken van pijn of stress zijn.

De ogen van katten zijn groot, waardoor ze een breder gezichtsveld hebben en zelfs dingen buiten hun directe gezichtsveld beter kunnen waarnemen. Bovendien zien katten binoculair en kunnen ze kleuren onderscheiden. De pupillen kunnen zich snel verwijden om zich aan het donker aan te passen, en op het netvlies ligt een speciale reflecterende laag cellen, het tapetum lucidum genoemd, die als een spiegel invallend licht weerkaatst – hierdoor kunnen we kattenogen in het donker zien "oplichten". De oren van de kat zijn groot en staan rechtop – dankzij tientallen spieren in elk oor kunnen ze onafhankelijk van elkaar bewegen.

Katten staan erom bekend dat ze altijd op hun pootjes terechtkomen. Als een kat valt, oriënteert hij zich door wat zijn ogen registreren te combineren met informatie die een orgaan in het middenoor (dat verantwoordelijk is voor het evenwicht) afgeeft. Dankzij flexibele spieren kan de kat vervolgens snel zijn kop in de goede richting draaien, waarna de rest van het lichaam vanzelf volgt. De schedel van de kat is klein, met een korte neus. De tanden dienen om mee te grijpen, scheuren en snijden. De tong is bedekt met ruwe papillen, ter compensatie van het ontbreken van kiezen om mee te kauwen.

Tegenwoordig bestaan er zo'n 40 erkende rassen gedomesticeerde katten. De kleinste soort weegt 2 tot 3 kilo, de grootste  tussen de 7 en 9 kilo.

Natuurlijke geschiedenis 
De kattenfamilie ontwikkelde zich in Eurazië en Noord-Amerika en verspreidde zich naar Zuid-Amerika toen de landmassa's zich aaneensloten. Doordat Australië zich al vóór het ontstaan van de kat van het vaste land losmaakte, en er later ook geen landbrug ontstond, komen katten oorspronkelijk niet op dit eiland voor. Katten zijn evenmin inheems op Antarctica. De vroegste katten of felidae ontwikkelden zich zo'n 40 miljoen jaar geleden. Tussen 38 en 26 miljoen jaar geleden ontwikkelde zich een carnivoor die leek op onze moderne kat, Pseudailurus genaamd. Deze Pseudailurus, voorouder van onze huidige katten, had flexibele schouderbladen, en een flexibele ruggengraat en staart, en leefde op de vlakten van Noord-Amerika en Europa.

Voordat ze werden gedomesticeerd, kwamen kleine wilde katten wijdverspreid voor van Schotland tot Zuid-Afrika en van Portugal tot de Kaukasus. Toen de Egyptenaren tussen de 4.000 en 5.000 jaar geleden nederzettingen bouwden langs de Nijl, kwamen er ratten en muizen af op hun graanopslagplaatsen en het eetbare afval dat ze produceerden. Aangenomen wordt dat de Afrikaanse wilde kat (Felis silvestris lybica), die minder schuw was dan andere wilde katten, zich in deze omgeving thuis ging voelen en in zekere zin zichzelf domesticeerde. Katten werden belangrijk voor mensen bij de bestrijding van knaagdieren (en slangen), en om die reden brachten de Romeinen de kat tot in alle uithoeken van hun rijk.

Kleine katten, waaronder ook de gedomesticeerde kat, hebben zich ontwikkeld als solitaire jagers en jagen op prooien waarmee ze alleen hun eigen maag vullen. Hoewel ze van nature geen groepsdieren zijn, kunnen katten, net als andere solitaire dieren, zonder problemen naast elkaar leven als er voldoende voedsel beschikbaar is. Mannetjes- en vrouwtjeskatten zijn al met 6 of 7 maanden geslachtsrijp, maar in de lente en zomer kan dit zelfs nog vroeger zijn. Bij sommige rassen, zoals de Oriëntaalse rassen (bijv. Birmees, Siamees, Balinees), wordt de geslachtsrijpe leeftijd vaak al eerder bereikt – deze rassen kunnen zich al voortplanten als ze 4 maanden oud zijn. Mannetjes kunnen zich het hele jaar door voortplanten en vrouwtjes kunnen 3 tot 6 nestjes per jaar krijgen. De draagtijd duurt rond de 68 dagen, waarna de jongen blind, doof en hulpeloos ter wereld komen (2 tot 10 per nestje). De oogjes gaan 8 tot 10 dagen na de geboorte open en de moeder voedt haar jongen tot ze ongeveer 6 weken oud zijn.

Terug naar boven

Huidige Status Van De Soort

Status 
Afhankelijk van het land kunnen gedomesticeerde dieren, inclusief katten, beschermd zijn onder nationale, regionale of lokale wetgeving. Sommige landen hebben in het geheel geen wetgeving waarin bescherming is geregeld. Er zijn geen internationale afspraken over humane behandeling, en bij bestaande wetgeving is de naleving vaak moeilijk te controleren. Gelukkig is het zo dat katten op de meeste plaatsen in onze wereld in hoog aanzien staan. In de twintigste eeuw groeide de kat uit tot een van de meest populaire gezelschapsdieren. In tegenstelling tot wat vaak wordt aangenomen, kunnen katten echter niet voor zichzelf zorgen. Sinds hun domesticatie zijn katten voor verzorging en bescherming aangewezen op de mens. Onafhankelijkheid is slechts een eigenschap die, net als rustige tevredenheid en een speelse natuur, onlosmakelijk bij katten hoort, en het is onze sociale en morele plicht om voor deze dieren te zorgen.

Gevaren die de soort bedreigen 
Gedomesticeerde katten en honden worden niet met uitsterven bedreigd, hoewel er van een aantal zeldzame rassen slechts zeer kleine aantallen zijn. Ironisch genoeg vormt overpopulatie van de soort de grootste bedreiging. Ongecontroleerde voortplanting van wilde katten (verwilderde nakomelingen van in de steek gelaten huiskatten) en zwerfkatten is een belangrijke oorzaak van dit breed voorkomende probleem. Er zijn niet voldoende plaatsen om al deze dieren onder te brengen.

Ook mishandeling vormt een probleem. In veel landen worden zwerfkatten, in de steek gelaten en gefokte katten gedood voor commerciële doeleinden en menselijke consumptie. Volgens CatZone, een dierenwelzijnsorganisatie in China, worden in de provincie Guangdong in de wintermaanden elke dag meer dan 10.000 katten gedood voor menselijke consumptie. Veel katten sterven een langzame, uiterst wrede dood, nadat ze levend zijn gekookt of gemarteld. Ook lijden veel katten onder stress en ziekten doordat ze in krappe kooien worden gehouden of vervoerd.

Verder worden veel dieren verwaarloosd of in de steek gelaten. Een slechte verzorging kan het gevolg zijn van onverschilligheid, onwetendheid, een gebrek aan middelen, ontoegankelijke en onbetaalbare diergeneeskundige zorg, of een combinatie van beide. Daarbij komt, dat mensen vaak niet weten hoe ze voor hun huisdier moeten zorgen of te weinig van hun gedrag begrijpen,  waardoor meer honden en katten in het asiel of op straat belanden. En wanneer baasjes hun kat niet van de juiste identificatie voorzien (bandje met adresgegevens) is de kans groter dat dieren vermist raken en uiteindelijk in een dierenasiel of opvangcentrum terechtkomen of, erger nog, moeten worden afgemaakt. Dit alles draagt bij tot het probleem van overpopulatie, en de vicieuze cirkel van problemen. Deze problemen kunnen worden aangepakt door gerichte voorlichting, veranderingen in wetgeving en educatieve programma's voor een humane behandeling.

Internationale handel
In sommige landen worden honden en katten gefokt en verhandeld voor hun vlees, vacht en de productie van middeltjes met een zogenaamde medicinale werking. Zowel de consumptie van honden en katten als de commerciële handel in puppyfabrieken komen voort uit economische motieven die in strijd zijn met de basisprincipes van dierenwelzijn. Katten en honden mogen nooit worden beschouwd als handelsgoederen die massaal voor de consumentenmarkt geproduceerd kunnen worden.

Terug naar boven

Auteur En Bronnen

MacDonald, D. (Ed.).  2001.  The New Encyclopedia of Mammals.  Oxford University Press, Oxford.  930 pp.

Fogle, B.  1997.  The Encyclopedia of the Cat.  Firefly Books, Victoria, Canada.  240 pp.

CatZone.  2004.  Important facts about China.  http://www­.catszone.org/ev/.

Terug naar boven